آمار عملکرد وصول مالیات در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد ۳۴.۴ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور از محل مالیات بر کالاها و خدمات تأمین شده است؛ بخشی که در آن مالیات بر ارزش افزوده با بیش از ۲۹۸ همت، اصلیترین منبع درآمدی دولت بوده است.
به گزارش صنعتگرد و به نقل از اقتصادآنلاین، بررسی آمار عملکرد وصولی مالیات در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد مجموع درآمدهای مالیاتی کشور تا پایان سال به حدود ۱۶ هزار و ۹۱۱ هزار میلیارد ریال رسیده است. از این میزان، ۱۱ هزار و ۱۰۰ هزار میلیارد ریال مربوط به مالیاتهای مستقیم و حدود ۵ هزار و ۸۱۰ هزار میلیارد ریال مربوط به مالیات بر کالاها و خدمات بوده است.
بر این اساس، مالیات بر کالاها و خدمات سهمی معادل ۳۴.۴ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را به خود اختصاص داده است. این آمار نشان میدهد در کنار مالیاتهای مستقیم، مالیاتهای مبتنی بر مصرف و مبادله نیز نقش مهمی در تأمین منابع بودجهای دولت دارند.
در میان منابع مالیات بر کالاها و خدمات، مالیات بر ارزش افزوده با وصول بیش از ۲ هزار و ۹۸۰ هزار میلیارد ریال، مهمترین پایه درآمدی دولت بوده است. این بخش بهتنهایی بیش از ۵۱ درصد از کل درآمدهای مالیات بر کالا و خدمات و حدود ۱۷.۶ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را تشکیل میدهد.
پس از آن، درآمد حاصل از یک درصد مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده ۴۳ قانون مالیات بر ارزش افزوده با بیش از ۹۳۲ هزار میلیارد ریال قرار دارد که حدود ۱۶ درصد از درآمدهای مالیات بر کالاها و خدمات را شامل میشود. همچنین درآمد ناشی از افزایش یک درصدی مالیات بر ارزش افزوده برای متناسبسازی حقوق بازنشستگان نیز با بیش از ۶۷۸ هزار میلیارد ریال، سهمی نزدیک به ۱۱.۷ درصد از این بخش داشته است.
این آمار نشان میدهد بخش عمده درآمدهای مالیات بر کالاها و خدمات، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم از محل پایه ارزش افزوده تأمین میشود؛ موضوعی که از وابستگی بالای درآمدهای مالیاتی دولت به چرخه مصرف و مبادلات اقتصادی حکایت دارد.
در حوزه مالیاتهای مرتبط با خودرو نیز مجموع درآمد حاصل از مالیات نقل و انتقال خودرو و مالیات شمارهگذاری خودرو به بیش از ۴۶۰ هزار میلیارد ریال رسیده است. این رقم حدود ۸ درصد از کل درآمدهای مالیات بر کالاها و خدمات را شامل میشود و بیانگر سهم قابل توجه بازار خودرو در درآمدهای مالیاتی دولت است.
از سوی دیگر، درآمدهای مرتبط با دخانیات شامل مالیات فروش سیگار و مالیات بر مصرف سیگار، در مجموع به حدود ۲۲۸ هزار میلیارد ریال رسیده است. همچنین مالیات فروش فرآوردههای نفتی با رقمی نزدیک به ۳۹۷ هزار میلیارد ریال، بیش از ۶.۸ درصد از درآمدهای مالیات بر کالاها و خدمات را به خود اختصاص داده است.
بررسی آمارهای سال ۱۴۰۴ همچنین نشان میدهد برخی پایههای مالیاتی نوظهور هنوز سهم اندکی در ساختار مالیاتی کشور دارند. برای نمونه، درآمد حاصل از عوارض ارزش افزوده شرکتهای فناور مستقر در پارکهای علم و فناوری تنها ۲۰ هزار میلیارد ریال بوده که کمتر از نیم درصد از کل مالیات کالا و خدمات را شامل میشود.
در مجموع، ترکیب درآمدهای مالیاتی سال ۱۴۰۴ نشان میدهد ساختار مالیاتی کشور همچنان بر پایه مالیات بر ارزش افزوده استوار است؛ مزیتی که از منظر پایداری وصول درآمدها اهمیت دارد، اما در عین حال حساسیت درآمدهای دولت را نسبت به تغییرات مصرف خانوار و شرایط فعالیتهای اقتصادی افزایش میدهد.
