رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان ظرفیت توسعه تجارت میان دو کشور را تا ۱۰ میلیارد دلار برآورد کرد. در نشست فعالان اقتصادی خراسان رضوی و قندهار، کاهش توقف کالا در مرز، توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی و سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع فرآوری محصولات کشاورزی و معدنی از مهم‌ترین محورهای همکاری مطرح شد.
به گزارش صنعتگرد به نقل از ایرنا، در نشست مشترک مسئولان اقتصادی خراسان رضوی و نمایندگان بخش خصوصی افغانستان، ظرفیت‌های توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری میان دو کشور بررسی شد. در این نشست، فعالان اقتصادی بر ضرورت رفع موانع مرزی، تسهیل مبادلات تجاری و استفاده از توانمندی‌های صنعتی دو طرف تأکید کردند.
کمال‌الدین توحید، رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، ظرفیت تجارت میان دو کشور را تا حدود ۱۰ میلیارد دلار برآورد کرد و از لزوم استفاده بیشتر از فرصت همسایگی برای توسعه روابط اقتصادی سخن گفت.
این رقم بیانگر ظرفیت برآوردشده تجارت است و به معنای دستیابی مبادلات فعلی دو کشور به سطح ۱۰ میلیارد دلار نیست.
تجارت ایران و افغانستان؛ برآورد مبادلات واقعی تا ۴ میلیارد دلار
به گفته توحید، حجم واقعی مبادلات اقتصادی ایران و افغانستان دست‌کم سه تا چهار میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ رقمی که به اعتقاد وی، تمامی آن در آمارهای رسمی منعکس نشده است.
او توضیح داد که بخشی از مبادلات مالی خانوارهای افغانستانی، خدمات فنی و مهندسی و برخی فعالیت‌های اقتصادی ثبت‌نشده، در آمارهای رسمی تجارت مشاهده نمی‌شوند.
بنابراین، برآورد سه تا چهار میلیارد دلاری را نباید با آمار گمرکی تجارت کالایی یکسان دانست؛ زیرا این برآورد شامل فعالیت‌هایی فراتر از صادرات و واردات ثبت‌شده کالا است.
ظرفیت صادرات ۵۰۰ میلیون دلاری خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی
یکی از موضوعات مطرح‌شده در این نشست، ظرفیت صادرات خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی به افغانستان بود.
بر اساس برآورد رئیس اتاق مشترک، صادرات این خدمات از استان به افغانستان می‌تواند سالانه دست‌کم ۵۰۰ میلیون دلار ظرفیت داشته باشد.
این ظرفیت برای شرکت‌های مهندسی، پیمانکاران صنعتی و مجموعه‌های فعال در اجرای طرح‌های زیرساختی اهمیت دارد؛ با این حال، تحقق آن به شناسایی پروژه‌های قابل اجرا، ایجاد روابط قراردادی و فراهم شدن شرایط همکاری میان دو کشور وابسته است.
کاهش توقف کالا در مرز ایران و افغانستان به دو تا سه روز
یکی از مهم‌ترین موضوعات نشست، بررسی وضعیت تردد کالا در گذرگاه‌های مرزی بود.
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان اعلام کرد که بر اساس آمارهای ارائه‌شده، زمان توقف و انتقال کالا که پیش‌تر در برخی موارد به ۱۷ روز و حتی یک ماه می‌رسید، به حدود دو تا سه روز کاهش یافته است.
با وجود این بهبود اعلام‌شده، فعالان اقتصادی همچنان خواستار اجرای کامل توافق‌های مرزی و رفع موانع باقی‌مانده هستند.
رضا جمشیدی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی، نیز با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش گیت‌های ورودی و تسریع انتقال کالا، تأکید کرد که بخشی از توافق‌های مربوط به افزایش ظرفیت پذیرش در طرف افغانستانی هنوز به‌طور کامل اجرایی نشده است.
به این ترتیب، افزایش سرعت تردد مرزی تنها به اقدامات طرف ایرانی وابسته نیست و هماهنگی دو کشور برای توسعه ظرفیت پذیرش و انتقال کالا ضرورت دارد.
فرصت سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع فرآوری خراسان رضوی
توسعه تجارت ایران و افغانستان در این نشست صرفاً به صادرات کالا محدود نبود و موضوع سرمایه‌گذاری مشترک و ایجاد ارزش افزوده صنعتی نیز مورد توجه قرار گرفت.
سید محمد سرور امانی، رئیس اتاق صنایع و معادن قندهار، با اشاره به ظرفیت تولید محصولات کشاورزی افغانستان، بر ضرورت توسعه صنایع فرآوری و بسته‌بندی تأکید کرد.
به گفته وی، افغانستان در تولید محصولاتی مانند انجیر، پسته و گردو ظرفیت قابل توجهی دارد، اما برای افزایش ارزش افزوده و توسعه بازارهای صادراتی به گسترش فعالیت‌های فرآوری نیازمند است.
در این زمینه، همکاری تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران دو کشور برای فرآوری محصولات کشاورزی، از جمله کنجد، به‌عنوان یکی از فرصت‌های قابل بررسی مطرح شد.
صنایع غذایی و بسته‌بندی؛ زمینه همکاری تولیدکنندگان دو کشور
برای واحدهای صنعتی خراسان رضوی، همکاری با تولیدکنندگان افغانستانی می‌تواند در زمینه تأمین مواد اولیه، فرآوری، بسته‌بندی و توسعه بازار محصولات غذایی مورد بررسی قرار گیرد.
در چنین همکاری‌هایی، امکان استفاده از ظرفیت کارخانه‌های فرآوری و بسته‌بندی موجود در استان و ایجاد ارزش افزوده برای محصولات کشاورزی افغانستان مطرح است.
البته تبدیل این فرصت‌ها به پروژه‌های واقعی، نیازمند بررسی هزینه تأمین مواد اولیه، شرایط حمل‌ونقل، ضوابط واردات و صادرات و میزان تقاضای بازار هدف خواهد بود.
معادن افغانستان؛ فرصتی برای همکاری صنعتی و سرمایه‌گذاری
در بخش دیگری از نشست، ظرفیت‌های معدنی افغانستان مورد توجه قرار گرفت.
رئیس اتاق صنایع و معادن قندهار با اشاره به محدودیت‌های موجود در استخراج و بهره‌برداری از ذخایر معدنی این کشور، بر امکان همکاری با سرمایه‌گذاران و شرکت‌های دارای توان فنی ایرانی تأکید کرد.
این همکاری‌ها می‌تواند در زمینه استخراج، فرآوری مواد معدنی و انتقال تجربه فنی شکل بگیرد.
همچنین نمایشگاه بین‌المللی معدن و صنایع معدنی مشهد که برای ۱۷ تا ۲۰ آذر ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است، به‌عنوان فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های معدنی قندهار و ارتباط میان فعالان صنعتی دو طرف مطرح شد.
شفافیت مقررات؛ پیش‌نیاز افزایش سرمایه‌گذاری مشترک
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی در این نشست، نبود شناخت کافی از فرصت‌های اقتصادی و ابهام در برخی مقررات سرمایه‌گذاری را از موانع توسعه همکاری‌های دو کشور دانست.
به گفته جمشیدی، فعالان اقتصادی پیش از ورود به پروژه‌های مشترک نیازمند اطلاعات روشن درباره شرایط قانونی فعالیت، مالکیت، واگذاری یا اجاره زمین و حقوق سرمایه‌گذاران هستند.
وی همچنین پیشنهاد کرد فرصت‌های سرمایه‌گذاری دو طرف در قالب اطلاعات مشخص و قابل بررسی ارائه شود و نشست‌های تجاری بر اساس نیاز واقعی صنایع و گروه‌های تخصصی برگزار شوند.
در همین راستا، توسعه نمایشگاه‌های تخصصی و ایجاد مراکز دائمی معرفی محصولات ایرانی و افغانستانی نیز از پیشنهادهای مطرح‌شده در نشست بود.
سهم خراسان رضوی از توسعه تجارت با افغانستان
برآورد ظرفیت ۱۰ میلیارد دلاری تجارت ایران و افغانستان نشان‌دهنده فرصت‌های مطرح‌شده برای توسعه روابط اقتصادی دو کشور است؛ اما استفاده از این ظرفیت به رفع موانع اجرایی و شکل‌گیری همکاری‌های مشخص وابسته خواهد بود.
برای خراسان رضوی، مهم‌ترین زمینه‌های مطرح‌شده شامل توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی، فرآوری محصولات کشاورزی افغانستان، همکاری در صنایع معدنی و تسهیل حمل‌ونقل مرزی است.
کاهش زمان توقف کالا در مرز، در صورت استمرار و تأیید با داده‌های عملیاتی، می‌تواند هزینه و ریسک حمل‌ونقل را برای فعالان اقتصادی کاهش دهد.
با این حال، تحقق فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری نیازمند اجرای کامل توافق‌های مرزی، شفافیت مقررات، شناسایی شرکای تجاری و تبدیل پیشنهادهای همکاری به قراردادها و پروژه‌های اجرایی است.
