مازوت در صنعت سیمان؛ واقعیت پشت یک سوءبرداشت عمومی
به گزارش صنعتگرد، سالهاست که با آغاز فصل سرد، بحث آلودگی هوا و نقش صنایع سنگین دوباره داغ میشود و انگشت اتهام معمولاً به سمت کارخانههای سیمان نشانه میرود؛ خصوصاً زمانی که موضوع استفاده از مازوت به میان میآید. اما تازهترین توضیحات دبیر انجمن کارفرمایان صنعت سیمان نشان میدهد که بخش مهمی از این نگرانیها بیشتر ریشه در برداشتهای عمومی دارد تا واقعیتهای فنی.
علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن کارفرمایان صنعت سیمان، در گفتوگویی که در حاشیه بررسی وضعیت سوخت صنایع انجام شد، صراحتاً اعلام کرد: «در تهران هیچ کارخانه سیمانی از مازوت استفاده نمیکند.» به گفته او، حتی در واحدهایی که ناچار به استفاده از مازوت میشوند، این کار تحت نظارت دقیق سازمان محیطزیست و براساس استانداردهایی انجام میشود که اجازه کوچکترین تخطی را نمیدهد.
او توضیح میدهد تفاوت اصلی سیمان با نیروگاهها در ماهیت فرآیند تولید است: در حالی که مازوتسوزی نیروگاهها منجر به انتشار آلایندههای مستقیم میشود، بخش قابلتوجهی از ترکیبات گوگردی مازوت در فرآیند پخت سیمان جذب کلینکر شده و عملاً وارد هوا نمیشود. همین ویژگی است که استفاده محدود و کنترلشده از مازوت را در برخی واحدها امکانپذیر میکند.
محدودیت گاز؛ چالش امسال صنعت سیمان
اما موضوع اصلی از جایی آغاز میشود که محدودیتهای گازی در ماههای اخیر شدت گرفته است. الوندیان با اشاره به این مسئله گفت: «نیاز روزانه صنعت سیمان حدود ۲۸ میلیون مترمکعب گاز است، اما تنها ۵ میلیون مترمکعب تأمین شده.» این یعنی بخش قابلتوجهی از واحدهای تولیدی برای حفظ چرخه تولید چارهای جز استفاده از سوخت دوم نداشتهاند.
جالب اینکه برخلاف سال گذشته، محدودیتها امسال بسیار زودتر آغاز شد؛ از اردیبهشتماه. موضوعی که سبب شد برخی واحدها خیلی زودتر به سمت مازوت بروند. با این حال، پایش محیطزیستی و محدودیتهای سختگیرانه، مانع از هرگونه افزایش قابلتوجه آلایندگی شده است.
فناوری ایرانی و نقش دانشبنیانها
الوندیان در بخش دیگری از توضیحات خود، نقش نخبگان و شرکتهای دانشبنیان را نیز برجسته کرد. بسیاری از کارخانههای سیمان طی سالهای گذشته بهواسطه بومیسازی تجهیزات و مهندسی معکوس، امکان کنترل آلایندگی و مدیریت مصرف سوخت را ارتقا دادهاند؛ اقدامی که سبب شده حتی در دورههای کمبود انرژی، این واحدها بتوانند تولید را با ثبات بیشتری ادامه دهند.
با وجود تصویر عمومیِ رایج درباره مازوتسوزی، واقعیت صنعت سیمان چیز دیگری است. این صنعت یکی از تحتکنترلترین صنایع کشور از نظر زیستمحیطی است و استفاده از مازوت در آن نه تنها محدود و مجوزمحور است، بلکه بهواسطه ویژگیهای فنی این صنعت، خروجی آن با آنچه در ذهن جامعه شکل گرفته، تفاوت بنیادین دارد.
برای صنعتی که ستون بسیاری از پروژههای زیربنایی کشور است، درک صحیح این واقعیتها اهمیت زیادی دارد—خصوصاً امروز که محدودیتهای انرژی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت مدیریت هوشمندانه سوخت را نمایان کرده است.
