ثبت علامت جمعی زعفران ایران طبق اعلام رئیس مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تا ۳۰ روز آینده به مرحله نهایی می‌رسد؛ همزمان پرونده «علامت تأییدی زعفران ایرانی» نیز برای ثبت بین‌المللی در سازمان جهانی مالکیت فکری در مرحله کارشناسی و استانداردسازی قرار دارد.
به گزارش صنعتگرد، سیامک اسلامی، رئیس مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در سومین همایش روز ملی زعفران در مشهد اعلام کرد اقدامات مربوط به حمایت مالکیت فکری از زعفران وارد مرحله اجرایی شده و فرآیند ثبت علامت جمعی این محصول قرار است طی یک ماه آینده تکمیل شود.
بررسی صنعتگرد نشان می‌دهد این برنامه بخشی از پروژه‌ای است که با همکاری شورای ملی زعفران و سازمان جهانی مالکیت فکری برای تقویت هویت تجاری زعفران ایران دنبال می‌شود. WIPO نیز پیش‌تر پروژه «توسعه علامت جمعی زعفران» در خراسان را به‌عنوان یکی از برنامه‌های خود برای کمک به برندسازی و ایجاد استانداردهای مشترک کیفی ثبت کرده است.
ثبت علامت جمعی زعفران چه تغییری در بازار ایجاد می‌کند؟
علامت جمعی با برند اختصاصی یک شرکت تفاوت دارد. این نشان برای مجموعه‌ای از تولیدکنندگان یا فعالان یک زنجیره تعریف می‌شود که شرایط و استانداردهای مشخصی را رعایت می‌کنند و تحت نظارت صاحب علامت اجازه استفاده از آن را دارند.
در نتیجه، هدف از علامت جمعی زعفران این نیست که برندهای خصوصی شرکت‌های ایرانی حذف شوند؛ بلکه قرار است یک هویت مشترک برای محصولاتی شکل بگیرد که الزامات تعیین‌شده برای استفاده از این نشان را رعایت می‌کنند.
قوانین مالکیت فکری نیز استفاده از علامت جمعی را منوط به ضوابط مشخص درباره کیفیت، منشأ و ویژگی‌های محصول و نظارت صاحب علامت کرده‌اند.
علامت جمعی با «علامت تأییدی» یکسان نیست
در سخنان مسئولان دو موضوع جداگانه مطرح شده است که باید از یکدیگر تفکیک شوند.
موضوع نخست علامت جمعی زعفران است که مراحل ثبت آن در حال تکمیل است.
موضوع دوم، طراحی و ثبت علامت تأییدی زعفران ایرانی است؛ نشانی که بتواند به مصرف‌کننده اعلام کند محصول عرضه‌شده ویژگی‌ها و استانداردهای تعیین‌شده برای زعفران ایرانی را دارد.
اسلامی این نشان را از نظر کارکرد به علامت‌هایی مانند نشان استاندارد یا سیب سلامت تشبیه کرده است؛ یعنی مصرف‌کننده با مشاهده آن بتواند اصالت و تأیید محصول را تشخیص دهد.
در قانون جدید مالکیت صنعتی نیز «علامت تأییدی» به‌عنوان نشانی تعریف شده که کیفیت، ویژگی یا روش تولید کالا و خدمات را تأیید می‌کند.
پرونده علامت تأییدی زعفران در WIPO
آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی اتاق بازرگانی مشهد نشان می‌دهد پرونده ثبت بین‌المللی علامت تأییدی زعفران ایرانی در سازمان جهانی مالکیت فکری مطرح شده و مستندات اولیه آن نیز ارائه شده است.
سیامک اسلامی اعلام کرده این پرونده در حال حاضر در مرحله کارشناسی و استانداردسازی قرار دارد و تکمیل آن به همکاری دستگاه‌های استانی و ارائه داده‌های موردنیاز نیاز دارد.
بنابراین نباید ثبت ۳۰روزه علامت جمعی را با پایان ثبت بین‌المللی علامت تأییدی اشتباه گرفت؛ فرآیند بین‌المللی همچنان ادامه دارد.
بیش از ۲۳۰ اختراع مرتبط با زعفران ثبت شده است
در کنار موضوع علائم تجاری، رئیس مرکز مالکیت معنوی از ثبت ۲۳۰ اختراع و ۱۰۴ طرح صنعتی مرتبط با زعفران نیز خبر داده است.
این آمار نشان می‌دهد ظرفیت نوآوری زعفران فقط به مرحله تولید محصول خام محدود نیست و حوزه‌هایی مانند فرآوری، استخراج ترکیبات، ماشین‌آلات، بسته‌بندی و محصولات جدید نیز می‌توانند بخشی از دارایی فکری این صنعت را تشکیل دهند.
اسلامی همچنین از پیگیری یک پروژه بین‌المللی با همکاری WIPO برای شناسایی و حمایت از نوآوری‌ها و اختراعات مرتبط با زعفران خراسان خبر داده است.
قرار است با همکاری اتاق بازرگانی و فعالان زعفران، طرح‌های برتر در زمینه فرآوری، استخراج، بسته‌بندی و عرضه بین‌المللی شناسایی شوند.
۱۵ هزار و ۵۶ علامت؛ یک نکته آماری مهم
در گزارش منتشرشده از همایش اعلام شده است که تاکنون ۱۵ هزار و ۵۶ علامت در طبقه تجاری مرتبط با زعفران ثبت شده است.
طبقه‌بندی علائم تجاری می‌تواند مجموعه گسترده‌ای از کالاهای هم‌گروه را شامل شود و عدد اعلام‌شده به علائم ثبت‌شده در طبقه تجاری موردنظر اشاره دارد.
بنابراین اهمیت علامت جمعی جدید در این است که در میان انبوه علائم تجاری موجود، یک نشان مشترک و قابل تشخیص برای هویت زعفران ایران ایجاد کند.
برند ملی زعفران نیز در حال پیگیری است
محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران، نیز در این همایش اعلام کرد طراحی برند ملی زعفران انجام شده و مراحل مربوط به ثبت آن در مرکز مالکیت معنوی در حال پیگیری است.
براساس اظهارات جدید او، برنامه ثبت بین‌المللی این برند نیز دنبال می‌شود و در گام نخست ثبت در بیش از ۵۰ کشور از طریق سازوکارهای سازمان جهانی مالکیت فکری در دستور کار قرار گرفته است.
هدف از این برنامه، تقویت هویت تجاری زعفران ایران در بازارهای خارجی و کاهش شرایطی است که محصول ایرانی پس از صادرات فله‌ای با نام یا برند کشورهای دیگر عرضه می‌شود.
کشاورز؛ حلقه نخست زنجیره برند زعفران
رئیس شورای ملی زعفران در کنار موضوع برندسازی بر حمایت از تولیدکنندگان نیز تأکید کرده است. به گفته احتشام، تأمین به‌موقع تسهیلات، نهاده‌های موردنیاز، مدیریت منابع آب و تأمین نیروی انسانی در فصل برداشت از مهم‌ترین مسائل زعفران‌کاران است.
برداشت گل زعفران در مدت زمانی بسیار محدود انجام می‌شود و تأخیر در جمع‌آوری و فرآوری می‌تواند کیفیت محصول را کاهش دهد؛ بنابراین آموزش نیروی انسانی و بهبود فرآیند برداشت و فرآوری، مستقیماً با کیفیت محصولی که قرار است زیر یک برند ملی یا نشان تأییدی عرضه شود ارتباط دارد.
بازار جهانی به محصول قابل رهگیری و استاندارد نیاز دارد
یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در همایش، افزایش تقاضای جهانی برای محصولات ارگانیک و استاندارد بود.
برندسازی زعفران ایران زمانی می‌تواند ارزش اقتصادی ایجاد کند که نشان مورد استفاده فقط یک لوگو نباشد و پشت آن معیارهای مشخصی درباره کیفیت، منشأ محصول، فرآوری، بسته‌بندی و قابلیت رهگیری وجود داشته باشد.
به همین دلیل مرحله استانداردسازی علامت تأییدی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اعتبار یک نشان در بازار خارجی به سازوکار کنترل و نظارت آن وابسته است.
جشنواره روز زعفران وارد تقویم گردشگری کشور شد
در سومین جشنواره روز ملی زعفران در مشهد همچنین از گواهینامه ثبت جشنواره بین‌المللی روز زعفران در تقویم رویدادهای گردشگری کشور رونمایی شد.
این جشنواره از ۴ تا ۷ آبان ۱۴۰۵ در نمایشگاه بین‌المللی مشهد برگزار شده و علاوه بر فعالان تولید و صادرات، شرکت‌های فرآوری، بسته‌بندی، صنایع غذایی، تجهیزات و مجموعه‌های فعال در زنجیره ارزش زعفران نیز در آن حضور دارند.
ثبت این رویداد می‌تواند در کنار جنبه صنعتی و تجاری، ظرفیت گردشگری کشاورزی و معرفی زعفران ایران را نیز تقویت کند.
در نهایت، مهم‌ترین مرحله بعدی برای زعفران ایران، تبدیل این نشان‌ها از فرآیند ثبتی به ابزار واقعی اعتماد در بازار است؛ یعنی مصرف‌کننده داخلی و خارجی بداند چه محصولی اجازه استفاده از نشان را دارد، بر چه اساسی تأیید شده و کیفیت آن چگونه کنترل می‌شود.
