رئیس اتاق ایران از تصویب ۴۰۰ همت منابع برای حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط خبر داده است؛ بستهای که قرار است با همکاری بانک مرکزی به SMEها اختصاص پیدا کند. با این حال، برای واحدهای تولیدی هنوز مهمترین پرسشها درباره شیوه تخصیص، بانکهای عامل، تضامین و زمان دسترسی به این منابع باقی مانده است.
به گزارش صنعتگرد به نقل از سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران، صمد حسنزاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، در نشست هیات نمایندگان اتاق ایران اعلام کرد وزیر صمت از تصویب ۴۰۰ هزار میلیارد تومان برای حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط خبر داده است.
وزیر صمت نیز پیشتر اعلام کرده بود این منابع با همکاری بانک مرکزی برای بنگاههای کوچک و متوسط در نظر گرفته شده و استانها باید واحدهای واجد شرایط را برای استفاده از این بسته معرفی کنند.
۴۰۰ همت برای SMEها؛ هدف جلوگیری از انحراف منابع
یکی از نکات مهم این بسته آن است که منابع اعلامشده قرار است مشخصاً به بنگاههای کوچک و متوسط اختصاص پیدا کند.
محمد اتابک، وزیر صمت، پیشتر گفته بود بررسی تسهیلات قبلی نشان داده بخشی از منابعی که با هدف حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط در نظر گرفته شده بود، در نهایت به سمت شرکتهای بزرگ رفته است. بر همین اساس، در سازوکار جدید تأکید شده که بنگاههای بزرگ امکان استفاده از این بخش از منابع را نداشته باشند.
این موضوع برای صنایع کوچک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از گلایههای همیشگی این بخش، دشواری رقابت با شرکتهای بزرگ در دسترسی به تسهیلات بانکی است.
کدام بنگاهها میتوانند از ۴۰۰ همت استفاده کنند؟
جزئیات نهایی درباره فهرست صنایع مشمول، سقف تسهیلات هر واحد و شرایط دریافت منابع هنوز بهطور کامل منتشر نشده است.
با این حال، وزیر صمت در سفر به اصفهان اعلام کرده بود از استانها خواسته شده فهرست واحدهای واجد شرایط را به وزارتخانه ارائه کنند تا سهم هر استان از این منابع مشخص شود.
بنابراین به نظر میرسد شناسایی و معرفی واحدهای متقاضی، دستکم بخشی از فرآیند تخصیص منابع از مسیر استانها انجام شود.
برای مدیران واحدهای کوچک و متوسط، این موضوع به این معناست که پیگیری اطلاعیههای ادارات کل صمت استانها و سازمان صنایع کوچک میتواند در مرحله بعد اهمیت زیادی داشته باشد.
مسئله اصلی SMEها؛ سرمایه در گردش
بخش قابل توجهی از واحدهای کوچک و متوسط در ماههای اخیر با افزایش نیاز به سرمایه در گردش روبهرو شدهاند.
افزایش قیمت مواد اولیه، تجهیزات، قطعات و هزینههای جاری باعث شده یک کارخانه برای حفظ همان سطح تولید قبلی نیز به منابع مالی بیشتری نیاز داشته باشد.
رئیس اتاق ایران نیز در نشست هیات نمایندگان، تأمین مالی و حمایت بانکی را از مشکلات جدی بنگاههای کوچک و متوسط عنوان کرد و گفت این بخش، با وجود سهم قابل توجه در اشتغال، از حمایت مالی متناسب برخوردار نبوده است.
از این منظر، اثر واقعی بسته ۴۰۰ همتی زمانی مشخص میشود که روشن شود چه سهمی از منابع به سرمایه در گردش واحدهای فعال اختصاص پیدا خواهد کرد.
تسهیلات با چه نرخی پرداخت میشود؟
یکی از مهمترین ابهامها، نرخ تسهیلات است.
تاکنون در اظهارات منتشرشده، جزئیات کاملی درباره نرخ سود، دوره بازپرداخت، دوره تنفس و نوع وثایق موردنیاز اعلام نشده است. این متغیرها برای SMEها اهمیت بیشتری از رقم اسمی بسته دارند؛ زیرا اگر نرخ تأمین مالی بالا باشد یا تضامین مورد درخواست بانکها سنگین تعیین شود، بخشی از بنگاههای کوچک عملاً امکان استفاده از منابع را نخواهند داشت.
بنابراین رقم ۴۰۰ همت را باید فعلاً بهعنوان ظرفیت اعلامشده برای تأمین مالی این بخش در نظر گرفت، نه منابعی که هماکنون در اختیار تمامی واحدهای کوچک و متوسط قرار گرفته است.
۲۰۰ همت دیگر برای تأمین نیازهای کشور
رئیس اتاق ایران در کنار بسته ۴۰۰ همتی، از ۲۰۰ همت منابع دیگر نیز سخن گفته که برای تأمین نیازهای واقعی کشور و کالاهای اساسی قابل تولید در داخل در نظر گرفته شده است. هنوز مشخص نیست ارتباط اجرایی این دو بسته چگونه خواهد بود و چه صنایع و محصولاتی در گروه مشمول منابع ۲۰۰ همتی قرار خواهند گرفت.
چرا ۴۰۰ همت برای صنایع کوچک اهمیت دارد؟
مشکل تأمین مالی برای یک واحد کوچک تنها به کاهش سود منجر نمیشود.
کمبود نقدینگی میتواند باعث کاهش خرید مواد اولیه، افت استفاده از ظرفیت خط تولید، تأخیر در پرداخت به تأمینکنندگان و حتی از دست رفتن سفارش شود. در مقابل، صنایع بزرگ معمولاً گزینههای بیشتری برای تأمین مالی از بانک، بازار سرمایه یا شبکههای اعتباری در اختیار دارند.
به همین دلیل، اگر سازوکار ۴۰۰ همتی واقعاً دسترسی SMEها را به منابع بانکی تسهیل کند، میتواند بیش از یک حمایت مقطعی، بر استمرار تولید این واحدها اثر بگذارد.
مدیران بنگاههای کوچک چه چیزی را دنبال کنند؟
در مرحله بعد، پنج موضوع تعیین میکند این بسته تا چه اندازه برای واحدهای تولیدی قابل استفاده خواهد بود: تاریخ آغاز پرداخت، بانکهای عامل، نرخ تسهیلات، تضامین و نحوه معرفی واحدهای واجد شرایط. تا انتشار این جزئیات، امکان برآورد دقیق اینکه هر واحد چه میزان منابع دریافت خواهد کرد وجود ندارد.
بنابراین برای یک مدیر SME، مهمترین اقدام فعلاً رصد اطلاعیههای رسمی وزارت صمت، سازمان صنایع کوچک و ادارات کل صمت استان درباره شیوه ثبت درخواست و معرفی واحدهاست.
تحلیل صنعتگرد
اهمیت بسته ۴۰۰ همتی فقط در بزرگی عدد آن نیست؛ مسئله اصلی این است که آیا این منابع واقعاً به واحدهایی میرسد که برای ادامه تولید به سرمایه در گردش نیاز دارند یا دوباره بخش قابل توجهی از آن در پیچیدگیهای بانکی متوقف میشود. تجربهای که خود وزیر صمت درباره هدایت بخشی از تسهیلات قبلی به شرکتهای بزرگ مطرح کرده، نشان میدهد نحوه تخصیص به اندازه حجم منابع اهمیت دارد.
برای سنجش اثر این سیاست، باید در ماههای آینده سه عدد مشخص رصد شود: چه میزان از ۴۰۰ همت واقعاً پرداخت شده، چند بنگاه کوچک و متوسط از آن استفاده کردهاند و سهم هر بخش صنعتی از منابع چقدر بوده است.
