هر شش کوره فولادسازی شرکت فولاد خوزستان پس از دوره بازسازی دوباره در مدار تولید قرار گرفتهاند؛ اتفاقی که بخش اصلی ظرفیت فولادسازی این مجموعه را به چرخه تولید بازمیگرداند. با این حال، بازگشت کورهها بهتنهایی به معنای احیای کامل تولید نیست؛ زیرا راهاندازی واحدهای احیای مستقیم و تأمین پایدار برق و گاز همچنان از عوامل تعیینکننده میزان تولید واقعی شرکت هستند.
به گزارش صنعتگرد به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، روند بازسازی بخشهای آسیبدیده فولاد خوزستان در ماههای گذشته ادامه داشته و اکنون هر شش کوره فولادسازی این شرکت در حال تولید هستند. همزمان، واحد زمزم ۳ نیز به مدار برگشته و سایر خطوط احیای مستقیم در مراحل بازگشت و راهاندازی قرار گرفتهاند.
بازگشت کورهها از این جهت برای صنعت فولاد اهمیت دارد که فولاد خوزستان یکی از واحدهای بزرگ تولید فولاد میانی کشور است و هرگونه اختلال طولانی در این مجموعه میتواند علاوه بر تولید خود شرکت، بر زنجیره تأمین شمش، اسلب و مواد اولیه صنایع پاییندستی نیز اثر بگذارد.
بازگشت شش کوره فولاد خوزستان پس از بازسازی گسترده
آسیب واردشده به بخشهای تولیدی فولاد خوزستان محدود به یک خط یا تجهیز نبود.دو مدول احیای مستقیم بهطور کامل آسیب دیده بودند، میزان خسارت برخی دیگر از واحدهای احیا به حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد رسیده بود و دو کوره فولادسازی نیز تا حدود ۶۵ درصد آسیب دیده بودند.
عملیات بازسازی پس از ارزیابی بخشهای آسیبدیده در چند جبهه شامل سازه، مکانیک، برق، ابزار دقیق و تأسیسات آغاز شد. طبق گزارش ایرنا، در جریان این عملیات حدود ۳۰ هزار مترمربع سقف و دیواره بازسازی شد و بخشی از تجهیزات آسیبدیده نیز تعمیر یا دوباره ساخته شد. نخستین کوره فولادسازی تنها ۲۵ روز پس از آغاز عملیات بازسازی مجدداً روشن شد.
این روند در ادامه به راهاندازی دیگر کورهها رسید و در آخرین وضعیت اعلامشده، هر شش کوره فولادسازی در مدار تولید قرار گرفتهاند.
بازگشت شش کوره چه مقدار ظرفیت تولید را برمیگرداند؟
مهمترین پرسش صنعتی درباره این خبر آن است که بازگشت شش کوره دقیقاً چه مقدار از ظرفیت تولید فولاد خوزستان را احیا میکند. اطلاعات منتشرشده از سوی ایرنا عدد مشخصی برای «ظرفیت سالانه بازگشته صرفاً بهدلیل راهاندازی شش کوره» اعلام نکرده است؛ بنابراین نسبتدادن یک عدد دقیق چند میلیون تنی به این بازگشت، بدون اطلاعات فنی تکمیلی، میتواند گمراهکننده باشد.
آنچه با اطمینان میتوان گفت این است که راهاندازی هر شش کوره به معنای بازگشت بخش اصلی تجهیزات ذوب فولاد خوزستان به مدار است، اما میزان تولید واقعی آنها به دسترسی به آهن اسفنجی، برق، گاز، وضعیت واحدهای احیا و برنامه تولید وابسته خواهد بود.
همین تفاوت میان «تجهیز آماده تولید» و «تولید واقعی» برای ارزیابی وضعیت فولاد خوزستان اهمیت زیادی دارد.
زمزم ۳ به مدار برگشت؛ زمزم ۱ و ۲ همچنان مهماند
زنجیره تولید فولاد خوزستان تنها به کورههای فولادسازی محدود نیست. برای تغذیه کورههای قوس الکتریکی، تأمین پایدار آهن اسفنجی اهمیت اساسی دارد. در همین راستا، بازگشت واحدهای احیای مستقیم نیز به اندازه راهاندازی کورهها تعیینکننده است.
ایرنا گزارش داده است که زمزم ۳ دوباره وارد مدار شده و تولید میکند. در گزارشهای قبلی این خبرگزاری نیز از بازگشت واحدهای زمزم ۲ و ۳ و کوره شماره ۶ خبر داده شده بود. مدیرعامل فولاد خوزستان همچنین اعلام کرده بود در صورت تأمین برق موردنیاز، برنامه شرکت این است که تا پایان سال تمام آهن اسفنجی مورد نیاز خود را در داخل مجموعه تأمین کند.
اگر این هدف محقق شود، وابستگی بخش فولادسازی به تأمین آهن اسفنجی خارج از مجموعه کاهش خواهد یافت و امکان استفاده بیشتر از ظرفیت کورههای بازگشته فراهم میشود.
۶۹۸ هزار تن تولید در سه ماه نخست از دست رفت
اثر توقف خطوط و محدودیت انرژی را میتوان در آمار تولید ازدسترفته مشاهده کرد. امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، در گزارش دیگری که ایرنا در دوم شهریور منتشر کرد، اعلام کرده بود شرکت در سه ماه نخست سال حدود ۶۹۸ هزار تن تولید را در نتیجه آسیبهای واردشده و محدودیتهای شدید برق از دست داده است.
این عدد نشان میدهد مسئله بازگشت خطوط فقط مربوط به تعمیر تجهیزات نیست؛ هر روز توقف یا فعالیت کمتر از ظرفیت، مستقیماً خود را در کاهش حجم تولید نشان میدهد.
از همین رو، بازگشت کورههای ششگانه میتواند زمینه جبران بخشی از عقبماندگی تولید را فراهم کند، اما میزان این جبران بیش از هر چیز به دسترسی مستمر شرکت به انرژی و مواد اولیه وابسته خواهد بود.
بازگشت کورهها پایان مسئله انرژی نیست
یکی از نکات مهمی که در خبر بازگشت فولاد خوزستان نباید نادیده گرفته شود، ادامه مشکل انرژی است.
مدیرعامل شرکت در گفتوگوها و گزارشهای منتشرشده از سوی ایرنا، تأمین پایدار برق را یکی از شروط اصلی بازگشت شرکت به ظرفیت کامل تولید دانسته است.
فولادسازی با کوره قوس الکتریکی مصرف برق بالایی دارد و توقف یا محدودیت برق میتواند حتی در شرایطی که تجهیزات کاملاً آماده تولید هستند، تیراژ را کاهش دهد.
به همین دلیل، روشن بودن شش کوره به خودی خود تضمین نمیکند که فولاد خوزستان بتواند در تمام ماههای سال با ظرفیت اسمی فعالیت کند.
این موضوع بهویژه در دورههای اوج مصرف برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۶۶ درصد ظرفیت در ۳۵ روز نخست برگشته بود
سرعت بازسازی فولاد خوزستان را میتوان از یکی دیگر از اعداد منتشرشده در گزارش ایرنا مشاهده کرد.
مدیرعامل شرکت در دوم شهریور اعلام کرده بود که تنها ۳۵ روز پس از آسیب واردشده، حدود ۶۶ درصد ظرفیت تولید دوباره فعال شده است.
با ادامه عملیات بازسازی، تعداد بیشتری از خطوط در مدار قرار گرفتند و طبق گزارش هفتم شهریور ایرنا، هر شش کوره فولادسازی در حال تولید بودند.
این توالی زمانی نشان میدهد بازسازی به شکل مرحلهای انجام شده است؛ ابتدا کورهها و خطوطی که امکان راهاندازی سریعتر داشتند فعال شدند و سپس واحدهای دارای خسارت بیشتر وارد فرآیند تعمیر یا نوسازی شدند.
همزمان با بازسازی، فولادسازی شادگان نیز وارد مدار شد
بازگشت ظرفیتهای فولاد خوزستان تنها تحول این مجموعه در ماههای اخیر نبوده است.
براساس گزارش ایرنا، همزمان با ادامه بازسازی، واحد فولادسازی شادگان نیز با ظرفیت سالانه ۸۰۰ هزار تن بیلت به بهرهبرداری رسیده است.
ورود این واحد به مدار، برای گروه فولاد خوزستان به معنای اضافهشدن یک ظرفیت جدید تولید فولاد در کنار بازیابی خطوط قبلی است.
از این منظر، مسیر شرکت در ماههای گذشته دو بخش داشته است: نخست بازگرداندن ظرفیتهایی که از مدار خارج شده بودند و دوم، ادامه پروژههای توسعهای برای افزایش ظرفیت آتی.
فولاد خوزستان برای کاهش ریسک انرژی چه میکند؟
در کنار بازسازی خطوط اصلی، پروژههای مربوط به تأمین انرژی نیز ادامه پیدا کردهاند.
ایرنا گزارش داده است که فاز نخست نیروگاه خورشیدی بهبهان و فاز نخست پروژه نیروگاهی خلیج فارس وارد مدار شدهاند و مراحل بعدی این طرحها نیز در دست اجرا قرار دارند.
در گزارش دیگری نیز مدیرعامل فولاد خوزستان از ورود ۸ مگاوات نیروگاه خورشیدی بهبهان به مدار و برنامه افزایش آن به ۲۰ مگاوات سخن گفته است.
اگرچه این ظرفیتها بهتنهایی نمیتوانند کل نیاز انرژی فولادسازی را پوشش دهند، اما جهتگیری شرکت به سمت تأمین بخشی از برق موردنیاز از منابع اختصاصی میتواند ریسک محدودیت شبکه را کاهش دهد.
چرا بازگشت شش کوره برای بازار فولاد مهم است؟
فولاد خوزستان یکی از تولیدکنندگان مهم فولاد میانی کشور است و توقف خطوط آن تنها مسئله یک کارخانه محسوب نمیشود.
محصولات فولادی این مجموعه در ادامه زنجیره توسط صنایع مختلف مصرف میشوند و کاهش تولید در چنین واحدی میتواند بر عرضه شمش و اسلب در بازار داخلی و صادرات اثر بگذارد.
بازگشت هر شش کوره از این جهت اهمیت دارد که یکی از محدودیتهای فنی اصلی تولید در این مجموعه برطرف شده است.
در مقابل، اگر محدودیت برق، گاز یا آهن اسفنجی ادامه پیدا کند، بخشی از این ظرفیت عملیاتی ممکن است بدون استفاده باقی بماند.
بنابراین مهمترین شاخص بعدی برای ارزیابی وضعیت فولاد خوزستان، نه تعداد کورههای روشن، بلکه میزان تولید ماهانه شمش و اسلب پس از بازگشت کامل کورهها خواهد بود.
تحلیل صنعتگرد؛ مرحله بعد، بازگشت «تولید» است نه فقط تجهیزات
بازگشت شش کوره فولاد خوزستان یک اتفاق عملیاتی مهم است؛ زیرا نشان میدهد بخش اصلی زیرساخت ذوب شرکت دوباره امکان تولید دارد. اما برای صنعت فولاد، فاصله مهمی میان «راهاندازی تجهیزات» و «بازگشت کامل ظرفیت تولید» وجود دارد.
یک کوره زمانی میتواند بهطور پایدار تولید کند که برق کافی، آهن اسفنجی، اکسیژن، مواد مصرفی، تجهیزات جانبی و شبکه حمل و ریختهگری همزمان در دسترس باشند. به همین دلیل، مرحله بعدی فولاد خوزستان را باید در سه شاخص دنبال کرد: بازگشت کامل واحدهای احیای مستقیم، تأمین پایدار انرژی و افزایش واقعی تولید فولاد نسبت به ماههای گذشته.
اگر این سه حلقه تکمیل شوند، بازگشت شش کوره از یک موفقیت تعمیراتی به بازیابی واقعی ظرفیت تولید تبدیل خواهد شد. در مقابل، اگر محدودیتهای انرژی ادامه یابد، ممکن است بخشی از کورههای آماده تولید همچنان با نرخ بهرهبرداری پایینتر از ظرفیت فعالیت کنند.
فولاد خوزستان در فاصله چند ماه توانسته هر شش کوره فولادسازی خود را دوباره وارد مدار کند؛ نخستین کوره تنها ۲۵ روز پس از آغاز بازسازی روشن شد و در ادامه واحد زمزم ۳ نیز به تولید بازگشت. در همین دوره، حدود ۳۰ هزار مترمربع سقف و دیواره بازسازی شده و پروژههای توسعهای شرکت نیز متوقف نشدهاند.
با این حال، بازگشت کامل تولید هنوز به وضعیت واحدهای احیا و بهویژه تأمین برق و گاز وابسته است. برای بازار فولاد، عدد مهم بعدی میزان تولید واقعی شرکت در ماههای آینده خواهد بود؛ نه صرفاً تعداد خطوطی که دوباره روشن شدهاند.
