نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از سیاست‌های ارزی بانک مرکزی، افزایش فاصله نرخ‌های ارز، محدودیت‌های صادراتی و کاهش سرمایه‌گذاری را از عوامل فشار بر بخش تولید دانست و هشدار داد ادامه این شرایط می‌تواند به کاهش توان صنعتی و جهش‌های بیشتر نرخ ارز منجر شود.
به گزارش صنعتگرد، نوید ایزدپناه، نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با خبرگزاری بازار، سیاست‌های ارزی سال‌های اخیر را یکی از عوامل اثرگذار بر شرایط فعلی تولید و صادرات دانست و گفت بخشی از تصمیم‌های کوتاه‌مدت در حوزه پولی و ارزی، در بلندمدت آثار خود را بر تولید و سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد.
او با انتقاد از رویکرد بانک مرکزی گفت: «سیاست‌هایی که مدیران بانک مرکزی اتخاذ می‌کنند، در بلندمدت چیزی جز کاهش تولید ناخالص داخلی ایجاد نمی‌کند که نتیجه آن جهش‌های چندباره نرخ ارز خواهد بود.»
نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران معتقد است سیاست‌گذاری ارزی باید علاوه بر کنترل تورم و حفظ ارزش پول، آثار تصمیم‌ها بر تولید، سرمایه‌گذاری و اشتغال را نیز در نظر بگیرد.
سیاست‌های ارزی چگونه به تولید و صادرات فشار وارد می‌کند؟
یکی از اصلی‌ترین محورهای انتقاد نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق ایران، شرایط صادرکنندگان و نحوه بازگشت ارز صادراتی است.
ایزدپناه گفت: «نخستین نکته، سیاست‌های ضدصادراتی بانک مرکزی است که در چند ماه گذشته تشدید شده است.»
به گفته او، صادرکنندگان در کنار هزینه‌های تولید و تجارت، با مقررات ارزی و تغییر رویه‌ها نیز مواجه‌اند و این شرایط می‌تواند انگیزه صادرات را کاهش دهد.
ایزد پناه افزود: «صادرکنندگان بزرگ که ارز را به کشور وارد می‌کردند، به‌دلیل سازوکار نادرست بانک مرکزی با ساختار تعزیراتی و محدودیت‌های شدیدی مواجه شده‌اند. در نتیجه این وضعیت، صادرات با توجه به رفتارها و سیاست‌های چندگانه و تغییراتی که اعمال می‌شود، توجیه خود را از دست می‌دهد.»
انتقاد از فاصله نرخ رسمی و بازار آزاد
ایزدپناه یکی دیگر از مشکلات را فاصله میان نرخ‌های مختلف ارز دانست.
«هر چقدر فاصله میان نرخ‌های ارز افزایش یابد، علامت بیشتری برای کاهش صادرات صادر می‌شود. این فاصله همچنین نشانه‌ای از شکل‌گیری رانت ارزی در واردات است.»
به اعتقاد او، زمانی که صادرکننده مجبور باشد ارز خود را با سازوکاری متفاوت از نرخ بازار عرضه کند، جذابیت صادرات کاهش پیدا می‌کند و در مقابل، دسترسی به ارز ارزان‌تر می‌تواند تقاضا برای واردات را افزایش دهد.
ایزدپناه ادامه داد: «زمانی که امکان تبادل درست میان صادرکننده و واردکننده از بین می‌رود و اختلالات نابجا در این فرایند ایجاد می‌شود، تقاضای زیادی برای واردات شکل می‌گیرد. از سوی دیگر، تمایل صادرکننده کاهش می‌یابد و این شکاف ارزی بزرگ‌تر می‌شود.» او نتیجه این روند را افزایش فشار بر بازار ارز دانست.
پیش‌بینی جهش‌های بیشتر نرخ ارز
نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق ایران نسبت به ادامه افزایش نرخ ارز نیز هشدار داد.
او گفت: «ما باید خود را برای جهش‌های ارزی بزرگ‌تر آماده کنیم.»
ایزدپناه حتی احتمال عبور نرخ ارز از سطح ۳۰۰ هزار تومان را مطرح کرد و گفت: «تا زمانی که خردگرایی به ساختار اقتصادی ایران بازنگردد، جهش‌ها متوقف نخواهند شد و حتی ممکن است نرخ ارز از ۳۰۰ هزار تومان نیز فراتر برود.»
او کنترل پایه پولی و هدایت منابع مالی به سمت سرمایه‌گذاری مولد را از اقداماتی دانست که می‌تواند بر شرایط اقتصادی اثر بگذارد.
کاهش سرمایه‌گذاری؛ نگرانی دیگر بخش صنعت
موضوع دیگری که ایزدپناه بر آن تأکید کرد، کاهش سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران است.
او گفت: «در چند سال گذشته سیاست‌هایی اجرا شده‌اند که نرخ سرمایه‌گذاری در کشور را کاهش می‌دهند. چنین سیاستی ممکن است در کوتاه‌مدت به کنترل تورم کمک کند، اما در بلندمدت شرایط را بدتر خواهد کرد.»
از نگاه فعالان صنعتی، کاهش سرمایه‌گذاری مستقیماً بر توان کارخانه‌ها برای توسعه ظرفیت، خرید ماشین‌آلات، نوسازی خطوط تولید و افزایش بهره‌وری اثر می‌گذارد.
در شرایطی که هزینه مواد اولیه و تجهیزات افزایش پیدا می‌کند، محدود شدن دسترسی به منابع مالی نیز می‌تواند باعث شود بخشی از واحدهای صنعتی توسعه طرح‌های جدید یا نوسازی خطوط خود را به تعویق بیندازند.
«تورم بزرگ‌ترین دشمن صنعت است»
ایزدپناه در بخش دیگری از این گفت‌وگو، تورم را یکی از عوامل اصلی تضعیف بخش تولید دانست.
او گفت: «تورم بزرگ‌ترین دشمن صنعت است، اندازه آن را کوچک می‌کند، توان تولیدی را کاهش می‌دهد و سفره مردم را کوچک‌تر می‌کند.»
به گفته او، افزایش مستمر قیمت‌ها علاوه بر کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، نیاز واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش را نیز افزایش می‌دهد.
کارخانه‌ای که برای خرید مقدار مشخصی مواد اولیه در گذشته به سرمایه کمتری نیاز داشت، در شرایط تورمی باید منابع بیشتری برای همان حجم تولید تأمین کند. این مسئله زمانی دشوارتر می‌شود که دسترسی به تسهیلات بانکی نیز محدود باشد.
ایزدپناه: وضعیت صنعت از «تاب‌آوری» عبور کرده است
نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق ایران در توصیف وضعیت فعلی بخش تولید از تعابیر تندی استفاده کرد.
او گفت: «اساساً واژه تاب‌آوری را در اینجا واژه درستی نمی‌دانم. به نظر می‌رسد واژه اضمحلال توصیف دقیق‌تری از وضعیت صنعت کشور است.»
ایزدپناه همچنین مدعی شد اقتصاد ایران طی هشت سال گذشته تقریباً نصف شده است و گفت کاهش توان اقتصادی کشور باعث شده استفاده از مفهوم تاب‌آوری برای شرایط فعلی چندان دقیق نباشد.
ایزدپناه در ادامه برای توضیح کاهش جایگاه اقتصادی ایران، اقتصاد کشور را با ترکیه مقایسه کرد.
او گفت: «ما زمانی از نظر اندازه اقتصاد در سطحی نزدیک به ترکیه قرار داشتیم، اما اکنون اندازه اقتصاد ایران تقریباً یک‌ششم اقتصاد ترکیه است.»
درخواست برای تغییر رویکرد در سیاست‌گذاری اقتصادی
ایزدپناه در جمع‌بندی اظهارات خود، مداخله در قیمت‌گذاری، محدود شدن سرمایه‌گذاری، مشکلات سیاست ارزی و محدودیت‌های صادراتی را از عواملی دانست که باید در سیاست‌گذاری اقتصادی مورد بازنگری قرار گیرند.
به گفته نایب‌رئیس کمیسیون صنعت اتاق ایران، هدف سیاست‌گذاری باید ایجاد شرایطی باشد که سرمایه‌گذاری، تولید و صادرات از ثبات بیشتری برخوردار شوند و بنگاه‌ها بتوانند برای فعالیت بلندمدت خود برنامه‌ریزی کنند.
او در پایان تأکید کرد که بخش خصوصی باید همچنان مسائل و مشکلات موجود را مطرح کند تا زمینه برای اصلاح تصمیم‌های اقتصادی فراهم شود.
