بازار جهانی روغنهای نباتی در آستانه سال ۲۰۲۶ تصویری دوگانه از بهبود نسبی تولید و تشدید ریسکهای ساختاری را پیشروی فعالان این صنعت قرار داده است. در حالی که تولید برخی روغنها مانند کلزا روندی افزایشی دارد، اختلالات تجاری، حساسیت بالا به شرایط آبوهوایی و تنشهای ژئوپلیتیکی، زنجیرههای تأمین را شکننده کرده و به واگرایی محسوس قیمتها در مناطق مختلف جهان انجامیده است.
رکورد تولید جهانی روغن کلزا؛ عرضه فراوان، قیمتهای ناهموار
بازار جهانی روغن کلزا میان افزایش تولید و تداوم اختلالات تجاری در نوسان است. بر اساس گزارش سایت تحلیلی Wikifarmer، پیشبینی میشود تولید جهانی روغن کلزا در سال مالی ۲۰۲۵/۲۶ به ۹۵.۲۷ میلیون تن برسد؛ رقمی که نسبت به سال گذشته نزدیک به ۱۰ میلیون تن افزایش نشان میدهد.
با این حال، اعمال تعرفههای ۱۰۰ درصدی چین بر واردات روغن کلزا و کنجاله کانادا همچنان مسیرهای تجاری را مختل کرده است. کاهش شدید صادرات کانادا به چین موجب هدایت این محمولهها به بازارهای ایالات متحده و اروپا شده و فشار نزولی بر قیمتها در این مناطق وارد کرده است. با وجود این، تقاضای جهانی – بهویژه از سوی صنایع بیودیزل و دیزل تجدیدپذیر در آمریکا و اتحادیه اروپا – همچنان قدرتمند باقی مانده و مانع افت شدید قیمتها شده است. نتیجه این شرایط، بازاری با عرضه فراوان اما قیمتگذاری منطقهای نابرابر است.
افت تولید روغن آفتابگردان؛ بازار زیر سایه دریای سیاه
برخلاف کلزا، بازار روغن آفتابگردان همچنان با محدودیت عرضه و سطوح بالای قیمتی دستوپنجه نرم میکند. پیشبینیها نشان میدهد تولید جهانی این محصول در سال مالی ۲۰۲۵/۲۶ به ۲۰.۰۲ میلیون تن کاهش یابد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۳/۲۴ حدود ۲۲.۱۲ میلیون تن بوده است.
کاهش تولید عمدتاً به افت محسوس تولید در اوکراین بازمیگردد؛ کشوری که زیرساختهای فرآوری و صادرات آن در ماههای اخیر هدف حملات قرار گرفته است. در مقابل، تولید روسیه باثباتتر ارزیابی میشود. محدودیت عرضه، تجارت جهانی روغن آفتابگردان را نیز منقبض کرده و قیمتها را به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسانده است. اتحادیه اروپا همچنان وابستگی بالایی به عرضه اوکراین دارد، در حالی که ترکیه و هند واردات از روسیه را افزایش دادهاند. پیشبینی تولید ۲.۱۰ میلیون تنی آرژانتین تا حدی از فشار قیمتی کاسته، اما سطح پایین ذخایر، بازار را نسبت به هرگونه اختلال جدید بسیار حساس نگه داشته است.
کمبود عرضه فصلی در بازار روغن آووکادو
در بازار روغن آووکادو، مکزیک همچنان جایگاه بزرگترین تولیدکننده جهان را حفظ کرده، اما این بازار با کمبود عرضه فصلی مواجه است. در این میان، پرو بهعنوان تأمینکننده کوتاهمدت در حال ظهور است و صادرات آن در آستانه اوج عرضه ماههای مه تا آگوست روندی افزایشی دارد.
روغن زیتون؛ کاهش تولید اسپانیا و نوسان قیمتها در اروپا
دادههای این گزارش نشان میدهد تولید روغن زیتون اسپانیا تا پایان ماه مارس به ۱,۲۷۷,۸۸۹ تن رسیده که حدود ۱۰ درصد کمتر از فصل گذشته و ۷ درصد پایینتر از برآوردهای اولیه است. منطقه اندلس با تولید بیش از ۹۵۳ هزار تن و سهمی نزدیک به ۷۵ درصد، همچنان ستون فقرات تولید روغن زیتون اسپانیا به شمار میرود.
در بازار اسپانیا، قیمت روغن زیتون فرابکر (EVOO) در بازه ۴.۲۰ تا ۴.۸۰ یورو در هر کیلوگرم و روغن فرابکر (VOO) در محدوده ۳.۸۰ تا ۴.۰۰ یورو معامله میشود. قیمت روغن لامپانته و روغن تصفیهشده نیز افزایش یافته، اما خریداران EVOO رویکردی محتاطانهتر در پیش گرفتهاند و تقاضا برای سایر دستهها همچنان محدود است.
یونان و ایتالیا؛ بازارهای رو به افزایش قیمت
در یونان، قیمت روغن زیتون در آوریل ۲۰۲۶ در تمامی دستهها ۰.۰۵ تا ۰.۱۰ یورو در هر کیلوگرم افزایش یافته است. تولیدکنندگان تمایل کمی به عرضه دارند و انتظار رشد بیشتر قیمتها را میکشند؛ موضوعی که قدرت چانهزنی خریداران را کاهش داده است.
در ایتالیا نیز تقاضا تقویت شده و با موجودی متوسط بازار پشتیبانی میشود. قیمت روغن زیتون فرابکر این کشور در محدوده ۶.۵۰ تا ۷.۰۰ یورو در هر کیلوگرم قرار دارد که همچنان بالاتر از اسپانیا و یونان است، هرچند حدود ۳۰ درصد کمتر از سطح سال گذشته ارزیابی میشود.
تونس؛ افزایش تولید و فشار بر قیمتها
تونس با تولید تخمینی ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تن روغن زیتون، عملکردی قویتر از فصل گذشته داشته است. صادرات این کشور در سهماهه نخست فصل به ۱۳۰,۹۰۰ تن رسیده که رشد ۵۵.۷ درصدی را نشان میدهد. با این حال، افزایش عرضه موجب کاهش قیمتها شده و قیمت روغن زیتون فرابکر تونسی در مبدا به ۳.۸۰ تا ۴.۰۰ یورو در هر کیلوگرم رسیده است. در کنار این موضوع، تعرفههای ۲۵ درصدی آمریکا همچنان بر صادرات تونس فشار وارد میکند و این کشور را به سمت متنوعسازی بازارهای هدف در چین، خلیج فارس و آفریقای جنوب صحرا سوق داده است.
چشمانداز بازار روغنهای نباتی در ۲۰۲۶
برآیند تحولات نشان میدهد اگرچه تولید جهانی روغنهای نباتی در برخی بخشها رو به بهبود است، اما اختلالات تجاری، ریسکهای آبوهوایی و تقاضای ساختاری قوی، زنجیرههای تأمین را همچنان شکننده نگه داشته و واگرایی قیمتهای منطقهای را تشدید کرده است. در ماههای پیشرو، شرایط اقلیمی مناطق کلیدی تولید، سطح ذخایر جهانی و تحولات ژئوپلیتیکی، نقش تعیینکنندهای در مسیر بازار جهانی روغنهای نباتی در سال ۲۰۲۶ خواهند داشت.
