به گزارش صنعتگرد به نقل از روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، در نشست کمیسیون آب و محیط زیست این اتاق، مسئولان بر ضرورت تقویت مدیریت مشارکتی آب و نقشآفرینی جدیتر کشاورزان در تصمیمگیریهای مربوط به منابع آبی استان تأکید کردند. بر اساس گزارشهای ارائهشده، خراسان رضوی طی سالهای اخیر بدون صرف هزینه مستقیم توانسته روند افت منابع آب زیرزمینی را کند کند.
دستاوردهای مدیریت مشارکتی آب در خراسان رضوی چیست؟
محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، در این نشست گفت با شکلگیری مدیریت مشارکتی آب، کشاورزان دیگر نقش تزئینی ندارند و باید نقش اصلی را ایفا کنند. به گفته او، وقتی کشاورز احساس مالکیت بر آب داشته باشد و مطمئن شود دیگران بیش از سهم خود برداشت نمیکنند، به کاهش برداشت خود نیز تن میدهد. او همچنین نبود تشکلهای آبی را یکی از عوامل اصلی بحران آب دانست و توسعه این تشکلها را تنها راه برونرفت از شرایط فعلی عنوان کرد.
گزارش شرکت آب منطقهای از روند اجرای طرح
عماد رجحانی، دبیر کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، از برگزاری جلسات پیگیری برای بررسی و آسیبشناسی طرح مدیریت مصرف آب خبر داد. محمدعلی نعمتنژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، نیز با وجود بارندگیهای مناسب امسال، همچنان بحران آب را چالشی جدی دانست و بر لزوم انتقال تجربه مدیریت مشارکتی به سیاستگذاران کشور تأکید کرد.
آمار کاهش افت منابع آب زیرزمینی
غلامرضا ممدوحی، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، اعلام کرد بیش از ۸۹ درصد چاههای برقی استان کنتور دارند که بالاترین رتبه کشوری است. به گفته او، از سال ۱۳۹۷ تاکنون شیب افت آبخوانهای استان کاهش یافته، رتبه کسری مخزن آبخوانها از جایگاه اول و دوم کشور به چهارم و پنجم رسیده و تعداد پروندههای قضایی مرتبط از ۱۴۷۹ مورد به حدود ۴۰۰ مورد کاهش یافته است.
تجربه تربتحیدریه و تربتجام
مهدی طلعتی، مدیر امور آب تربتحیدریه، از کاهش سرعت افت منابع آب زیرزمینی و امضای تفاهمنامه با شهرستانهای تحت پوشش خبر داد. یوسف اختری، مدیر امور آب تربتجام، نیز اعلام کرد اضافهبرداشت آب در دشت فریمان-تربتجام از ۱۷ میلیون مترمکعب به یک میلیون و ۷۰۰ هزار مترمکعب در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
دیدگاه تشکلهای کشاورزی و صندوق حمایتی
احمدرضا رضازاده، رئیس اتاق اصناف کشاورزی مشهد، مسئله مالکیت آب را کلید موفقیت مدیریت مشارکتی دانست. ابوالفضل کرباسی، رئیس هیأت مدیره انجمن مدیریت منابع آب زبرخان، گفت تنها ۳۰ تا ۳۵ درصد آب برداشتشده به مصرف واقعی میرسد. حمیدرضا رضوی خبیر، مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی استان، نیز خواستار عدالت در توزیع کاهش مصرف میان بخشهای کشاورزی، صنعت و شرب شد.
انتقاد از رویکرد فعلی قوانین آب
احد جعفریان، رئیس هیأت مدیره انجمن آببران تربتحیدریه، وضعیت منابع آب را به بیماری تشبیه کرد که اقدامات فعلی تنها طول عمر آن را افزایش داده است. وحید اردکانیان، عضو کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، نیز گفت اقدامات کنونی مانند نصب کنتور، مشارکت واقعی محسوب نمیشود و مسئله اصلی همچنان موضوع مالکیت منابع آب است.
تحلیل صنعتگرد
تجربه خراسان رضوی نشان میدهد کاهش افت منابع آب زیرزمینی بدون صرف هزینه مستقیم و صرفاً با اتکا به مشارکت تشکلهای کشاورزی و نصب کنتورهای هوشمند امکانپذیر است؛ رویکردی که در مقایسه با پروژههای پرهزینه مشابه در تهران نتایج ملموستری داشته است. با این حال، اظهارات برخی حاضران در نشست نشان میدهد چالش اصلی هنوز حل نشده باقی مانده: تا زمانی که موضوع مالکیت منابع آب میان دولت و بهرهبرداران روشن نشود، مشارکت به معنای واقعی شکل نخواهد گرفت.
