قانون بودجه سال ۱۴۰۴ با هدف حمایت فوری از تولید، کاهش ۵ واحد درصدی مالیات عملکرد و افت حقوق گمرکی واردات ماشینآلات به ۲ درصد را در دستور کار قرار داده است؛ تصمیمی که با هدف افزایش نقدینگی واحدهای صنعتی اتخاذ شده است. در مقابل، برنامه هفتم پیشرفت با نگاهی توسعهمحور، بهدنبال اصلاح بنیادین نظام مشوقها از طریق جایگزینی معافیتهای فراگیر با «اعتبار مالیاتی» و مشروطسازی حمایتها به ارتقای بهرهوری و نوسازی ساختار تولید است.
نکته کلیدی آن است که احکام برنامه هفتم ماهیت بالادستی دارد و قانون بودجه نمیتواند ناقض یا معلقکننده آن باشد؛ موضوعی که در تحلیل سیاستهای مالیاتی باید مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گیرد.
صنعت و تولید
در بودجه ۱۴۰۴، نرخ مالیات عملکرد اشخاص حقوقی دارای پروانه بهرهبرداری از ۲۵ درصد به ۲۰ درصد کاهش یافته و واردات تجهیزات و مواد اولیه با حقوق گمرکی حداقلی انجام میشود. در مقابل، برنامه هفتم هرگونه معافیت جدید را محدود کرده و تنها در صورت اثرگذاری مستقیم بر رونق تولید، اعتبار مالیاتی اعطا میکند. همچنین واردات ماشینآلات نوین در ازای صرفهجویی انرژی، مشمول معافیت گمرکی میشود.
پتروشیمی و پالایش
بودجه ۱۴۰۴ با تثبیت فرمول محاسبه نرخ خوراک و سوخت صنایع، تلاش کرده از شوک قیمتی جلوگیری کند. اما در برنامه هفتم، تخفیف خوراک تنها زمانی اعمال میشود که شرکتها حداقل ۴۰ درصد سود خود را به توسعه زنجیره ارزش اختصاص دهند؛ رویکردی که سرمایهگذاری مجدد را به شرط اصلی بهرهمندی از مشوقها تبدیل میکند.
معدن و صنایع معدنی
در قانون بودجه، مبنای محاسبه حقوق دولتی معادن بزرگ بر اساس کلوخه استخراجی تعیین شده تا فشار مالی کاهش یابد. در مقابل، برنامه هفتم سرمایهگذاری معدنکاران در نیروگاههای تجدیدپذیر را بهعنوان مبنای معافیت از حقوق دولتی معرفی کرده است.
حملونقل، عمران و راهسازی
افزایش عوارض جادهای در بودجه ۱۴۰۴ با هدف تقویت حملونقل ریلی انجام شده است. همزمان، برنامه هفتم دولت را موظف به تدوین بستههای تشویقی برای جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه ریلی میکند. در بخش عمران نیز تخفیف قیر و تسهیل واردات ماشینآلات سنگین در بودجه، در مقابل سیاست تهاتر و اسقاط ماشینآلات فرسوده در برنامه هفتم قرار دارد.
کشاورزی و صنایع غذایی
کاهش حقوق گمرکی نهادهها و تأمین انرژی یارانهای در بودجه ۱۴۰۴، سیاست غالب این بخش است. در حالی که برنامه هفتم، حمایتها را به رعایت الگوی مصرف و تقویت واحدهای کوچک کشاورزی از طریق معافیتهای بیمهای محدود کرده است.
دانشبنیان و فناوری
در بودجه ۱۴۰۴، واردات تجهیزات خطوط تولید برای شرکتهای دانشبنیان بدون حقوق ورودی انجام میشود. اما برنامه هفتم با پذیرش هزینههای تحقیق و توسعه بهعنوان اعتبار مالیاتی و هدایت عوارض صادرات مواد خام به صندوق نوآوری، مسیر پایدارتری برای توسعه فناوری ترسیم کرده است
