سازمان توسعه تجارت ایران در واکنش به انتشار اخباری درباره آزادسازی واردات لوازم خانگی سامسونگ و الجی اعلام کرد که تغییری در ممنوعیت واردات رسمی لوازم خانگی بزرگ ایجاد نشده است. تصمیم جدید صرفاً به تجارت مرزی مربوط میشود و امکان واردات محدود این کالاها را از مسیر کولبری، ملوانی و تعاونیهای مرزنشین فراهم میکند.
به گزارش صنعتگرد به نقل از روابط عمومی سازمان توسعه تجارت ایران، پس از انتشار خبرهایی با مضمون «آزاد شدن واردات سامسونگ و الجی»، این سازمان توضیح داد که مصوبه اخیر به معنای بازگشایی مسیر واردات تجاری و رسمی لوازم خانگی بزرگ نیست و فقط نحوه ورود محدود کالا در رویههای مرزی را یکسان میکند.
این تفکیک برای تولیدکنندگان، فروشندگان و فعالان تجارت لوازم خانگی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تصمیم جدید را نباید بهعنوان رفع ممنوعیت عمومی واردات یا بازگشت گسترده برندهای خارجی به بازار ایران تفسیر کرد.
واردات لوازم خانگی سامسونگ و الجی دقیقاً از چه مسیری آزاد شده است؟
بر اساس توضیح سازمان توسعه تجارت، واردات برخی اقلام لوازم خانگی پیش از این نیز در قالب رویههای کولبری و ملوانی و در مقیاس محدود امکانپذیر بود.
تصمیم جدید کارگروه ماده ۱۲ قانون ساماندهی مبادلات مرزی، این امکان را برای تعاونیهای مرزنشین نیز همسان کرده است. به این ترتیب، مرزنشینان عضو تعاونیها میتوانند در چهارچوب ضوابط تجارت مرزی، مشابه شرایط تعیینشده برای کولبران و ملوانان، برخی لوازم خانگی را وارد کنند.
در ابلاغیه مرتبط که پس از جلسه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ کارگروه ماده ۱۲ صادر شده، اعلام شده است که برای واردات لوازم خانگی کرهجنوبی توسط مرزنشینان، از نظر نشان تجاری و مبدأ کالا محدودیت قبلی وجود ندارد؛ البته این حکم همچنان در چهارچوب رویه مرزنشینی قرار دارد و به واردات تجاری عادی تسری پیدا نمیکند.
واردات رسمی لوازم خانگی بزرگ همچنان ممنوع است
مهمترین بخش اصلاحیه سازمان توسعه تجارت همین موضوع است: واردات لوازم خانگی بزرگ از مسیر تجارت رسمی همچنان ممنوع است. بنابراین شرکتهای بازرگانی نمیتوانند با استناد به مصوبه جدید، به شکل معمول اقدام به ثبت سفارش و واردات تجاری گسترده یخچال، یخچالفریزر و سایر لوازم خانگی بزرگ مشمول ممنوعیت کنند.
آنچه تغییر کرده، صرفاً دایره استفادهکنندگان از ظرفیت تجارت مرزی است.
به بیان ساده، سه مسیر باید از یکدیگر تفکیک شوند:
تجارت رسمی: ممنوعیت واردات لوازم خانگی بزرگ همچنان برقرار است.
کولبری و ملوانی: واردات محدود برخی لوازم خانگی در چهارچوب مقررات مربوط امکانپذیر بوده است.
تعاونیهای مرزنشین: اکنون رویه وارداتی آنها نیز با دو مسیر قبلی همسانتر شده و محدودیت برندهای کرهای در این چهارچوب برداشته شده است.
در نخستین ساعات انتشار ابلاغیه، برخی رسانهها خبر را با تیترهایی مانند «واردات سامسونگ و الجی آزاد شد» منتشر کردند.
چنین تیترهایی این برداشت را ایجاد میکرد که ممنوعیت چندساله واردات رسمی لوازم خانگی خارجی برداشته شده است؛ در حالی که سازمان توسعه تجارت بعداً صراحتاً توضیح داد تصمیم صرفاً مربوط به تجارت مرزی و تعاونیهای مرزنشین است.
به گفته مدیرکل دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت، موضوع اصلی مصوبه «یکسانسازی رویهها» بوده است؛ زیرا واردات لوازم خانگی کرهای در چارچوب کولبری و ملوانی پیش از این نیز امکان داشت، اما تعاونیهای مرزنشین با محدودیت متفاوتی مواجه بودند.
بنابراین از نظر سیاست تجاری، این تصمیم بیش از آنکه یک آزادسازی عمومی واردات باشد، اصلاح نحوه اجرای تجارت مرزی محسوب میشود.
نقش کارگروه ماده ۱۲ در واردات مرزی
بر اساس قانون ساماندهی مبادلات مرزی، نوع و میزان کالاهایی که میتوانند در چهارچوب مقررات مرزنشینی وارد شوند، تابع سازوکارهای خاص این قانون است. ماده ۷ قانون ساماندهی مبادلات مرزی تعیین فهرست و میزان اقلام قابل ورود به مناطق مرزی را پیشبینی کرده و کنترل سقف این واردات را بر عهده گمرک قرار داده است.
در آییننامههای مرتبط نیز واردات مرزنشینان و تعاونیهای آنها در محدودههای گمرکی مشخص و تحت سقف و ضوابط تعیینشده انجام میشود. بنابراین تصمیم اخیر به معنای واردات بدون محدودیت کمی یا خارج از مقررات گمرکی نیست.
قانون جدید ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی نیز با هدف رصدپذیر کردن واردات، حمایت از معیشت مرزنشینان و کاهش مبادلات غیررسمی، برای کولبری و ملوانی چهارچوب قانونی مشخصی تعیین کرده است.
ارز واردات لوازم خانگی مرزی از کجا تأمین میشود؟
طبق توضیح سازمان توسعه تجارت، واردات محدود این اقلام برای مرزنشینان با ارز حاصل از صادرات خود آنان انجام میشود. این نکته از منظر ارزی اهمیت دارد؛ زیرا تصمیم جدید به معنای ایجاد مسیر عمومی برای تخصیص ارز واردات تجاری لوازم خانگی نیست.
بنابراین نمیتوان از این مصوبه نتیجه گرفت که بانک مرکزی یا وزارت صمت سهمیه تازهای برای واردات گسترده لوازم خانگی خارجی ایجاد کردهاند.
تصمیم جدید چه اثری بر تولیدکنندگان لوازم خانگی دارد
برای صنعت داخلی، مهمترین نکته این است که ممنوعیت واردات رسمی تغییر نکرده است؛ بنابراین ساختار اصلی سیاست حمایتی از تولید لوازم خانگی همچنان برقرار مانده است. با این حال، ورود قانونی کالا از مسیرهای مرزی میتواند در بخشی از بازار رقابت ایجاد کند؛ بهخصوص در مناطقی که تجارت مرزی سهم بیشتری در عرضه کالا دارد. میزان واقعی این اثر به چند عامل وابسته است: سقف واردات، نوع کالاهای مجاز، تعداد تعاونیهای مشمول و میزان توزیع این کالاها در بازار.
تا زمانی که آمار حجم واردات پس از اجرای تصمیم منتشر نشود، نمیتوان درباره اثر قابلتوجه آن بر تولید داخلی نتیجه قطعی گرفت.
تصمیم جدید برای مرزنشینان چه معنایی دارد؟
از نگاه سیاست تجارت مرزی، هدف اعلامشده کاهش تفاوت میان شیوههای مختلف ورود کالا و حمایت از فعالیت قانونی مرزنشینان است. پیش از این، امکان ورود بعضی لوازم خانگی در قالب کولبری و ملوانی وجود داشت، اما تعاونیهای مرزنشین با محدودیت بیشتری روبهرو بودند. تصمیم جدید این اختلاف را کاهش میدهد.
از این منظر، مسئله اصلی مصوبه برند سامسونگ یا الجی نیست، بلکه نحوه ساماندهی تجارت مرزی ست.
تحلیل صنعتگرد
مهمترین نکته برای فعالان صنعت لوازم خانگی این است که دو مفهوم با یکدیگر اشتباه نشوند: آزادسازی واردات تجاری و تسهیل واردات در رویه مرزی.
مصوبه جدید در دسته دوم قرار میگیرد. واردکننده تجاری همچنان امکان ثبت سفارش معمول برای واردات گسترده لوازم خانگی بزرگ را ندارد، اما بخشی از محدودیت تعاونیهای مرزنشین برای ورود محدود کالا برداشته شده است.
به همین دلیل تیترهایی مانند «بازگشت سامسونگ و الجی به ایران» یا «آزادسازی واردات لوازم خانگی» میتوانند تصویر نادرستی از تصمیم ایجاد کنند.
شاخص مهم برای ارزیابی اقتصادی این مصوبه، حجم واقعی واردات از مسیر تعاونیهای مرزنشین پس از اجرای آن خواهد بود. اگر این رقم محدود باقی بماند، تأثیر تصمیم بیشتر در حوزه ساماندهی تجارت مرزی خواهد بود تا تغییر ساختار بازار لوازم خانگی.
در مقابل، اگر دامنه کالاها و حجم ورود در مراحل بعد افزایش پیدا کند، آن زمان میتوان اثر گستردهتر آن بر رقابت بازار، قیمت مصرفکننده و تولید داخلی را بررسی کرد.
