به گزارش صنعتگرد، اتاق بازرگانی خراسان رضوی اعلام کرد: مشکلات سامانه بارفرابران، کمبود زیرساخت‌های مرزی و توقف طولانی ناوگان حمل‌ونقل از مهم‌ترین موانع تجارت ایران و پاکستان است. فعالان اقتصادی در هفدهمین نشست کمیسیون حمل‌ونقل، ترانزیت و لجستیک اتاق مشهد خواستار اصلاح سامانه‌های تجاری، کاهش معطلی کامیون‌ها و پیگیری مشکلات مرزی از مسیر دستگاه‌های اجرایی و مذاکرات دوجانبه شدند.
در این نشست، علاوه بر بررسی ایرادات سامانه بارفرابران در بخش‌های ریلی، جاده‌ای و دریایی، وضعیت مرز ریمدان و مشکلات شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
تجارت ایران و پاکستان زیر فشار توقف ناوگان
احمد زمانیان، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل، ترانزیت و لجستیک اتاق بازرگانی خراسان رضوی، با اشاره به وضعیت ناوگان در مرزهای مرتبط با پاکستان گفت اطلاع‌رسانی سریع و پیگیری مشکلات از مجاری رسمی ضروری است تا شمار حدود ۲۷۰۰ دستگاه ناوگان متوقف در مرز به چهار تا پنج هزار دستگاه افزایش پیدا نکند.
او پیشنهاد کرد نشست مشترکی با حضور فعالان اقتصادی خراسان رضوی، اتاق بازرگانی زاهدان و مسئولان دستگاه‌های مرتبط در سیستان و بلوچستان برگزار شود تا مشکلات مسیرهای ترانزیتی و راهکارهای کاهش توقف کامیون‌ها بررسی شود.
زمانیان همچنین اعلام کرد حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد شرکت‌های فعال در حمل سوخت این مسیر خراسانی هستند؛ موضوعی که اهمیت رفع موانع مرزی برای شرکت‌های حمل‌ونقل استان را نشان می‌دهد.
مرز ریمدان زیرساخت کافی برای توسعه تجارت ندارد
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در نشست، وضعیت زیرساخت‌های مرز ریمدان بود.
ابراهیم عطایی، نایب‌رئیس کمیسیون، با انتقاد از شرایط این گذرگاه اعلام کرد ریمدان حتی از برخی امکانات اولیه برخوردار نیست و جاده منتهی به آن نیز آسفالت نشده است.
به گفته او، ارائه آمار دقیق از توقف ناوگان و مشکلات عملیاتی می‌تواند به تصمیم‌گیری مؤثرتر دستگاه‌های مسئول کمک کند.
عطایی همچنین از برنامه جدید راهداری برای نوبت‌دهی کامیون‌ها خبر داد که قرار است نوبت تردد از زمان بارگیری مشخص شود. اجرای این طرح می‌تواند بخشی از انتظارهای غیرضروری ناوگان در محدوده مرزی را کاهش دهد.
احمد فرخی حاجی‌آباد، دیگر عضو کمیسیون، نیز با اشاره به افتتاح بازارچه ریمدان در سال ۱۳۹۵ گفت بازارچه‌ای با تنها ۲۴ غرفه پاسخ‌گوی ظرفیت گسترده مبادلات تجاری دو کشور نیست.
او تأکید کرد توسعه مبادلات به پایانه‌های مرزی استاندارد، تجهیزات تخصصی و خدمات پشتیبانی مناسب نیاز دارد و بازارچه‌های کوچک نمی‌توانند جایگزین زیرساخت‌های بزرگ ترانزیتی شوند.
مشکلات سامانه بارفرابران برای شرکت‌های حمل‌ونقل
بخش دیگری از نشست به مشکلات سامانه بارفرابران اختصاص داشت؛ سامانه‌ای که برای اتصال اطلاعات راهنامه‌های شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی به سامانه جامع تجارت طراحی شده است.
امید خدادادی، دبیر کمیسیون حمل‌ونقل اتاق مشهد، اعلام کرد برخی تعاریف و محدودیت‌های سامانه در بخش ریلی با ساختار واقعی حمل‌ونقل بین‌المللی مطابقت ندارد.
به گفته او، در این سامانه راهنامه بین‌المللی SMGS معادل بارنامه فورواردر در نظر گرفته شده و ثبت هر بارنامه فورواردر نیز به یک واگن محدود است؛ در حالی که مسئولیت شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی و کارگزاران بر اساس ضوابط تخصصی متفاوت است.
اعضای کمیسیون خواستار اصلاح این محدودیت‌ها با مشارکت تشکل‌های بخش خصوصی شدند تا ثبت اطلاعات و نظارت دولتی، مانعی برای فعالیت قانونی شرکت‌های حمل‌ونقل ایجاد نکند.
همچنین مشکلات ارتباط سامانه بارفرابران با سامانه جامع تجارت و سامانه گمرکی EPL از دیگر موارد مطرح‌شده بود.
موانع بانکی و توقف کانتینرها در پاکستان
فعالان اقتصادی در این نشست تأکید کردند مشکلات ترانزیت فقط به زیرساخت‌های داخلی محدود نمی‌شود.
فرخی حاجی‌آباد از توقف حدود ۶۰روزه برخی کانتینرهای ایرانی در بنادر پاکستان و دشواری تعیین تکلیف کالاها خبر داد.
او همچنین به محدودیت‌های انتقال مستقیم پول میان دو کشور اشاره کرد و گفت بخشی از مبادلات مالی از طریق صرافی‌ها و تبدیل ارزهای واسط انجام می‌شود که هزینه تجارت را افزایش می‌دهد.
به گفته این عضو کمیسیون، الزام جدید پاکستان برای انجام واردات از مسیر بانکی نیز می‌تواند مانع دیگری برای فعالان اقتصادی ایرانی باشد و باید از طریق دستگاه دیپلماسی پیگیری شود.
مذاکرات دوجانبه ایران و پاکستان ادامه دارد
مهدی حیدری‌فرد، رایزن سیاسی و اقتصادی وزارت امور خارجه، در این نشست اعلام کرد مذاکراتی از فروردین‌ماه میان طرف ایرانی و سفارت پاکستان برای تدوین سند همکاری‌های حمل‌ونقلی آغاز شده، اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.
او تأکید کرد شناسایی خلأهای حقوقی و اسنادی و پیگیری توافقات لازم میان دو کشور، از اقدامات ضروری برای تسهیل جابه‌جایی کالا محسوب می‌شود.
در همین نشست، علیرضا تیموری، رئیس اداره ترانزیت راهداری خراسان رضوی، از برنامه ساماندهی مرزهای کشور خبر داد و گفت مرز لطف‌آباد به‌عنوان پایلوت این برنامه در خراسان رضوی انتخاب خواهد شد و ساماندهی مرز دوغارون نیز در دستور کار است.
مشکلات مطرح‌شده در اتاق بازرگانی خراسان رضوی نشان می‌دهد توسعه مبادلات منطقه‌ای تنها به افزایش ظرفیت صادرات و واردات وابسته نیست. توقف کامیون‌ها، محدودیت پایانه‌های مرزی، ناهماهنگی سامانه‌ها و دشواری تسویه مالی می‌تواند هزینه تجارت را افزایش دهد و قدرت رقابت شرکت‌های ایرانی را کاهش دهد.
برای تجارت ایران و پاکستان، مرز ریمدان یک مسیر مهم دسترسی به بازارهای منطقه‌ای است؛ اما استفاده مؤثر از این ظرفیت به توسعه زیرساخت، ساماندهی تردد ناوگان و توافقات اجرایی میان دو کشور نیاز دارد.
نکته مهم برای فعالان صنعتی خراسان رضوی، وابستگی بخشی از حمل‌ونقل بین‌المللی استان به مسیرهای جنوب شرقی کشور است. کاهش توقف کامیون‌ها می‌تواند زمان تحویل کالا، هزینه حمل و ریسک قراردادهای صادراتی را کاهش دهد. موفقیت این برنامه‌ها نیز به هماهنگی میان وزارت راه، گمرک، دستگاه دیپلماسی و تشکل‌های بخش خصوصی وابسته خواهد بود.
