به گزارش صنعتگردبه نقل از ایرنا، مقدمات راه‌اندازی قطار افغانستان به ترکیه از مسیر شبکه ریلی ایران فراهم شده و تأییدیه‌های لازم از سه کشور افغانستان، ایران و ترکیه دریافت شده است. این قطار تجاری قرار است هفته‌ای یک‌بار از هرات حرکت کند و پس از عبور از خط آهن خواف–هرات و شبکه ریلی ایران، از مرز رازی وارد ترکیه شود و در نهایت به بندر مرسین در حاشیه دریای مدیترانه برسد.
مصطفی رضایی، مدیرعامل کنسرسیوم توسعه ریلی افغانستان، روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با ایرنا اعلام کرد هماهنگی‌های مورد نیاز برای آغاز تردد این قطار انجام شده و راه‌اندازی رسمی آن در آینده نزدیک پیش‌بینی می‌شود.
به گفته او، این برنامه با هدف ایجاد یک مسیر منظم حمل‌ونقل تجاری میان افغانستان و ترکیه از طریق خاک ایران دنبال می‌شود.
مسیر قطار افغانستان به ترکیه از خواف تا بندر مرسین
بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، قطار تجاری از شهر هرات در افغانستان حرکت می‌کند و از طریق خط آهن خواف–هرات وارد شبکه ریلی ایران می‌شود.
این قطار پس از عبور از مسیر ریلی کشور، به پایانه مرزی رازی در آذربایجان غربی می‌رسد و از آنجا با ورود به خاک ترکیه، از مسیر شهر وان به بندر مرسین منتقل خواهد شد.
رضایی تأکید کرد تردد این قطار به‌صورت یکسره و بدون توقف برنامه‌ریزی شده و قرار است هر هفته یک سرویس در این مسیر برقرار شود.
با وجود دریافت تأییدیه‌های لازم، هنوز تاریخ دقیق حرکت نخستین قطار اعلام نشده و آغاز فعالیت رسمی آن به روزهای آینده موکول شده است.
استفاده از لوکوموتیو ایرانی و واگن‌های اروپایی
مدیرعامل کنسرسیوم توسعه ریلی افغانستان درباره تجهیزات مورد استفاده در این مسیر گفت لوکوموتیو قطار باری ایرانی خواهد بود و واگن‌های آن از نوع اروپایی است.
همچنین مدیریت تردد قطار تجاری بر عهده کنسرسیوم توسعه ریلی افغانستان در ایران قرار دارد.
رضایی یادآور شد حدود دو سال پیش نیز چند قطار باری به‌صورت آزمایشی در مسیر ترکیه به افغانستان حرکت کرده بودند، اما این ترددها ادامه پیدا نکرد.
اکنون با تکمیل هماهنگی‌های سه‌جانبه، زمینه آغاز فعالیت منظم در این مسیر فراهم شده است. استمرار حرکت هفتگی می‌تواند به صاحبان کالا کمک کند برنامه‌ریزی مشخص‌تری برای حمل محموله‌های تجاری خود داشته باشند.
انتقال ماهانه ۱۰۰ هزار تن کالا از خط آهن خواف–هرات
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود به عملکرد خط آهن خواف–هرات اشاره کرد و گفت در حال حاضر ماهانه حدود ۱۰۰ هزار تن کالا از طریق این مسیر ریلی به افغانستان ارسال می‌شود.
بر اساس آمار ارائه‌شده در گزارش ایرنا، از زمان آغاز فعالیت رسمی خط آهن خواف–هرات در اسفند ۱۴۰۲ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵، در مجموع یک میلیون و ۱۲ هزار تن کالای صادراتی و ترانزیتی از این مسیر به افغانستان منتقل شده است.
این آمار نشان می‌دهد ارتباط ریلی ایران و افغانستان طی سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای فعال جابه‌جایی کالا تبدیل شده و ظرفیت آن برای حضور در شبکه حمل‌ونقل منطقه‌ای مورد توجه قرار گرفته است.
راه‌اندازی سرویس منظم تجاری به ترکیه می‌تواند دامنه استفاده از این زیرساخت را گسترش دهد و امکان انتقال کالا از افغانستان به بازارها و بنادر ترکیه را فراهم کند.
نقش خط آهن خواف–هرات در ترانزیت منطقه‌ای
گذرگاه ریلی خواف–هرات از زیرساخت‌های مهم حمل‌ونقل در شرق کشور است که شبکه ریلی ایران را به شهر هرات در غرب افغانستان متصل می‌کند.
این خط آهن همچنین در چارچوب مسیرهای ارتباطی شرق به غرب اهمیت دارد و می‌تواند در اتصال افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی به شبکه حمل‌ونقل ایران، ترکیه و اروپا نقش داشته باشد.
گذرگاه گمرکی شمتیغ در شهرستان خواف، واقع در جنوب شرقی خراسان رضوی، سال ۱۳۹۹ گشایش یافت؛ با این حال، فعالیت تجاری عمده این مسیر ریلی از سال ۱۴۰۳ رونق بیشتری گرفت.
اکنون برنامه راه‌اندازی قطار هرات–مرسین می‌تواند مرحله تازه‌ای در استفاده بین‌المللی از این مسیر باشد.
فرصت تازه برای حمل‌ونقل ریلی خراسان رضوی
برقراری سرویس هفتگی میان افغانستان و ترکیه از طریق ایران، علاوه بر ایجاد مسیر جدید برای جابه‌جایی کالا، می‌تواند فرصت‌هایی برای شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی و ارائه‌دهندگان خدمات لجستیکی ایجاد کند.
برای خراسان رضوی نیز موقعیت خط آهن خواف–هرات اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا افزایش تردد بار در این مسیر می‌تواند تقاضا برای خدمات ریلی، پشتیبانی، تخلیه و بارگیری و فعالیت‌های مرتبط با تجارت خارجی را تقویت کند.
با این حال، بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت به استمرار برنامه حرکت قطارها، هماهنگی گمرکی میان سه کشور و فراهم بودن شرایط مناسب برای جابه‌جایی کالا وابسته خواهد بود.
فراهم شدن مقدمات راه‌اندازی قطار افغانستان به ترکیه را می‌توان گامی در مسیر گسترش نقش ایران در ترانزیت منطقه‌ای دانست. این ارتباط ریلی می‌تواند افغانستان را از طریق شبکه حمل‌ونقل ایران به یکی از بنادر مهم تجاری ترکیه متصل کند و فرصت تازه‌ای برای استفاده از ظرفیت خط آهن خواف–هرات فراهم آورد.
برای خراسان رضوی، اهمیت این برنامه فراتر از عبور قطار است و می‌تواند به توسعه خدمات لجستیکی و فعالیت شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی کمک کند.
با این حال، تجربه توقف ترددهای آزمایشی گذشته نشان می‌دهد دریافت مجوز و آغاز حرکت، به‌تنهایی برای موفقیت این مسیر کافی نیست. استمرار سرویس هفتگی، تأمین بار، هماهنگی میان راه‌آهن‌های سه کشور و رقابتی بودن هزینه حمل، عوامل اصلی تبدیل این برنامه به یک مسیر تجاری پایدار خواهند بود.
