تأثیر قطعی اینترنت بر معیشت و اشتغال؛ زنگ خطر برای اقتصاد دیجیتال ایران
قطعی و بیثباتی دسترسی به اینترنت، در سالهای اخیر به یکی از ریسکهای ساختاری اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ ریسکی که مستقیماً کسبوکارهای دیجیتال، اشتغال جوانان و تابآوری معیشتی را هدف قرار میدهد و آثار آن فراتر از اختلالهای مقطعی، به سطح تصمیمگیریهای کلان اقتصادی کشیده شده است.
آیا قطعی اینترنت منجر به سقوط فوری به زیر خط فقر میشود؟
از منظر تحلیل اقتصادی، در کوتاهمدت نمیتوان ادعا کرد که جمعیت بزرگی بلافاصله به زیر خط فقر سقوط کردهاند؛ با این حال، شواهد میدانی نشان میدهد که طیف گستردهای از فعالان اقتصادی، بهویژه جوانان و شاغلان اقتصاد دیجیتال، در معرض فقر بالقوه قرار گرفتهاند.
این گروه عمدتاً شامل افرادی است که طی سالهای اخیر، به دلیل محدودیتهای بازار کار سنتی، به اینترنت، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین بهعنوان ابزار اصلی درآمدزایی روی آوردهاند.
نقش اینترنت در شکلگیری کسبوکارهای نوپا و کاهش فشار بر بازار کار
در سالهای گذشته، اینترنت به یک سوپاپ اطمینان اقتصادی برای کشور تبدیل شد. هزاران کسبوکار خرد و خانگی در حوزههایی مانند:
فروش محصولات غذایی محلی
صنایعدستی
خدمات آنلاین و محتوایی
فعالیتهای آموزشی و مشاورهای
توانستند بدون اتکا به منابع دولتی، برای خود و خانوادهشان درآمد پایدار نسبی ایجاد کنند. این روند، نهتنها نرخ بیکاری پنهان را کاهش داد، بلکه بخشی از بار تقاضای شغل را از دوش دولت برداشت و در نهایت به نفع حاکمیت نیز تمام شد.
بیثباتی اینترنت؛ عامل سرخوردگی و خروج سرمایه انسانی
تأثیر قطعیهای مکرر بر نیروی متخصص و شرکتهای دانشبنیان
قطعیهای مکرر اینترنت، بهویژه در دورههای تنش اجتماعی، پیامدهایی فراتر از توقف چندروزه فعالیتها داشته است. بیثباتی در دسترسی به اینترنت باعث شد:
بخشی از کسبوکارهای نوپا متوقف شوند
شرکتهای دانشبنیان با افت شدید بهرهوری مواجه شوند
نیروهای متخصص به فکر مهاجرت یا تغییر مسیر شغلی بیفتند
در اقتصاد، آنچه بیش از خودِ بحران آسیبزا است، ابهام نسبت به آینده است. زمانی که فعال اقتصادی نتواند افق روشنی برای ادامه فعالیت خود ترسیم کند، ناچار به تصمیمهای پرهزینه مانند ترک بازار یا خروج از کشور میشود.
مهاجرت نخبگان؛ هزینه پنهان قطعی اینترنت برای اقتصاد ملی
مشاهدات میدانی نشان میدهد که بخشی از نیروهای متخصص، بهویژه در حوزه فناوری و شرکتهای دانشبنیان، کشور را ترک کردهاند؛ چراکه بازارهای منطقهای و جهانی، با شرایط باثباتتر و زیرساختهای قابل اتکا، آماده جذب این سرمایه انسانی هستند.
هرچند برخی از این افراد به دلیل پساندازهای قبلی هنوز به زیر خط فقر نرسیدهاند، اما در صورت تداوم اختلالها، ریسک فقر، بیکاری یا مهاجرت اجباری برای آنان کاملاً جدی است.
اقتصاد دیجیتال بدون اینترنت پایدار معنا ندارد
کسبوکارهایی که تمام مدل درآمدی آنها بر بستر اینترنت بنا شده، در برابر قطعیهای مکرر، عملاً فاقد ابزار جایگزین هستند. ادامه این وضعیت میتواند منجر به:
تعطیلی گسترده کسبوکارهای آنلاین
کاهش انگیزه کارآفرینی در میان جوانان
افزایش فشار معیشتی بر طبقه مولد
تضعیف اعتماد به سیاستگذاری اقتصادی
شود؛ پیامدهایی که در میانمدت، هزینههای اجتماعی و اقتصادی سنگینی برای کشور به همراه خواهد داشت.
جمعبندی تحلیلی صنعتگرد
اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ زیرساخت حیاتی اقتصاد مدرن است. هرگونه اختلال در این زیرساخت، بهطور مستقیم اشتغال، تولید، سرمایه انسانی و اعتماد اقتصادی را تحت تأثیر قرار میدهد. سیاستگذار اقتصادی ناگزیر است میان کنترلهای کوتاهمدت و هزینههای بلندمدت توسعهنیافتگی یکی را انتخاب کند؛ انتخابی که نتایج آن، در آینده اقتصاد کشور نمایان خواهد شد.
