نایبرئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران نسبت به تشدید محدودیت گاز صنایع در نیمه دوم سال هشدار داده و گفته است در صورت قطع گاز بدون تأمین سوخت جایگزین، برخی واحدهای تولیدی ممکن است برای چند ماه از مدار تولید خارج شوند. در عین حال، خبرهای مطرحشده درباره آغاز محدودیتها از مهر یا آبان هنوز بهصورت رسمی تأیید نشده است.
به گزارش صنعتگرد به نقل از بازار، مجتبی رضوی، نایبرئیس خانه صمت ایران، با اشاره به وضعیت تأمین گاز کشور اعلام کرد که بخش صنعت با نگرانی جدی درباره محدودیت گاز در ماههای سرد سال روبهرو است.
به گفته رضوی، برآوردهایی از وجود حدود ۳۰ درصد کمبود گاز مطرح شده است؛ با این حال این عدد در گفتوگوی منتشرشده به نقل از او بیان شده و بهعنوان آمار رسمی جدید وزارت نفت یا شرکت ملی گاز اعلام نشده است.
مهمتر از میزان کمبود، پیامد آن برای کارخانههایی است که امکان ادامه تولید بدون گاز را ندارند.
قطعی گاز صنایع چه زمانی میتواند به تعطیلی کارخانه منجر شود؟
بسیاری از صنایع تنها مصرفکننده ساده گاز نیستند و انرژی بخشی از فرایند اصلی تولید آنهاست. در چنین واحدهایی، قطع گاز میتواند به توقف کوره، خط حرارتی یا کل فرایند تولید منجر شود. رضوی هشدار داده است که در صورت قطع گاز و نبود سوخت جایگزین مناسب، احتمال دارد بعضی واحدهای صنعتی برای سه تا چهار ماه امکان فعالیت عادی نداشته باشند.
این سناریو برای یک کارخانه صرفاً به معنای فروش کمتر نیست. حتی در زمان توقف تولید، هزینههایی مانند حقوق نیروی انسانی، بیمه، اقساط بانکی، مالیات و سایر تعهدات مالی همچنان باقی میماند. به همین دلیل، یک محدودیت طولانی انرژی میتواند از توقف خط تولید فراتر رود و نقدینگی و توان مالی یک بنگاه صنعتی را نیز تحت فشار قرار دهد.
سوخت جایگزین؛ راهکاری که برای همه صنایع امکانپذیر نیست
یکی از راهکارهای همیشگی هنگام محدودیت گاز، استفاده از سوخت دوم مانند گازوئیل یا سایر سوختهای مایع است؛ اما این گزینه برای همه کارخانهها عملی نیست. نایبرئیس خانه صمت ایران میگوید بعضی واحدهای صنعتی مصرف گاز بسیار بالایی دارند و جایگزینکردن این حجم انرژی با سوخت مایع، نیازمند احداث مخازن بزرگ و زیرساخت ذخیرهسازی است.
بنابراین حتی در صورت اختصاص سوخت جایگزین، همه صنایع الزاماً توان استفاده از آن را ندارند. ابهام دیگر، قیمت سوخت جایگزین صنایع است. به گفته رضوی، هنوز مشخص نیست سوخت دوم مورد نیاز کارخانهها در دوره محدودیت گاز با چه نرخ و چه میزان سهمیهای در اختیار آنها قرار خواهد گرفت. این موضوع مستقیماً بر قیمت تمامشده محصول و برنامهریزی مالی واحدهای تولیدی اثر میگذارد.
نگرانی بیشتر صنایع شمال کشور
استانهای شمالی یکی از نقاط مورد تأکید این هشدار هستند. رضوی که ریاست خانه صمت مازندران را نیز برعهده دارد، معتقد است موقعیت شبکه گاز این استان باعث شده مازندران هنگام افزایش مصرف و بروز محدودیت، آسیبپذیری بیشتری داشته باشد.
او خواستار آن شده است که در صورت اجتنابناپذیر بودن محدودیت گاز، توزیع محدودیتها میان مناطق و بخشهای مصرفکننده متوازن باشد و همچنین سهم بیشتری از سوخت جایگزین برای استانهای آسیبپذیر در نظر گرفته شود.
احتمال آغاز محدودیت گاز صنایع از مهر یا آبان
یکی از مهمترین بخشهای این گفتوگو به زمان احتمالی شروع محدودیتها مربوط است. رضوی گفته است هنوز اعلام رسمی درباره زمان قطع گاز صنایع وجود ندارد، اما برخی خبرها از احتمال آغاز محدودیتها در مهر یا آبان حکایت دارد. بنابراین نمیتوان این زمانبندی را در حال حاضر تصمیم قطعی دولت دانست.
برای کارخانهها اما همین احتمال نیز اهمیت دارد؛ زیرا تأمین موجودی مواد اولیه، برنامه سفارشها، سرویس خطوط، آمادهسازی سوخت دوم و مدیریت نقدینگی نیازمند تصمیمگیری پیش از شروع فصل سرد است.
پیام این هشدار برای مدیران صنایع چیست؟
مسئله اصلی برای صنعت در نیمه دوم سال تنها میزان گاز موجود در شبکه نیست، بلکه قابلیت پیشبینی محدودیتها است. اگر یک مدیر کارخانه از چند هفته قبل بداند چه مقدار گاز، در چه روزهایی و با چه الگویی در اختیار خواهد داشت، بخشی از تولید را میتوان مدیریت کرد. اما قطع ناگهانی یا محدودیتهای طولانی، ریسک توقف تولید و خسارت را افزایش میدهد.
از این منظر، آنچه فعالان صنعت از دولت مطالبه میکنند فقط افزایش سهم گاز نیست؛ بلکه اعلام زودهنگام برنامه محدودیتها، تعیین تکلیف سهمیه و قیمت سوخت جایگزین و جلوگیری از تحمیل بخش عمده ناترازی انرژی به صنعت است.
اگر هشدار مطرحشده درباره محدودیتهای گسترده زمستانی محقق شود، پایداری تأمین انرژی میتواند به یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده سطح تولید صنایع در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ تبدیل شود.
