به گزارش صنعتگرد، سازمان توسعه تجارت ایران سامانهای یکپارچه برای پایش زیرساختهای تجاری، مرزهای کشور و مسیرهای ورود و خروج کالا راهاندازی کرده است. این داشبورد مدیریتی با تجمیع دادههای موجود، امکان شناسایی ظرفیتها، کمبودها و عملکرد هر مرز را در اختیار تصمیمگیران قرار میدهد.
سیدمحمدصادق قنادزاده، معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت ایران، اعلام کرد طراحی این سامانه پس از آغاز بررسی مسیرهای جایگزین تجارت خارجی در جریان جنگ ۱۲ روزه در دستور کار قرار گرفت و پس از حدود یک سال برنامهریزی و جمعآوری اطلاعات به مرحله بهرهبرداری رسید.
به گفته او، هدف اصلی از ایجاد این داشبورد، تشکیل یک مرجع جامع برای نمایش وضعیت گمرکات، پایانهها، مسیرهای حملونقل و خدمات قابل ارائه در مرزهای مختلف کشور است.
زیرساختهای تجاری هر استان بهصورت جداگانه پایش میشود
این سامانه اطلاعات مربوط به مرزهای زمینی، دریایی و سایر مبادی تجاری را به تفکیک استان نمایش میدهد. دادههای گردآوریشده شامل ظرفیت ورود و خروج کالا، امکانات موجود، محدودیتهای عملیاتی، نوع خدمات ارائهشده و نقاط قوت و ضعف هر مسیر است.
داشبورد طراحیشده همچنین میتواند ترکیب کالاهای صادراتی و وارداتی هر مرز را مشخص کند. این قابلیت به سیاستگذاران کمک میکند تا بدانند هر گذرگاه چه نقشی در تجارت خارجی کشور دارد و توسعه کدام مسیر میتواند هزینه یا زمان حمل کالا را کاهش دهد.
تجمیع این اطلاعات در یک سامانه واحد، میتواند بخشی از پراکندگی دادهها میان گمرک، سازمان راهداری، بنادر، مناطق آزاد و سایر دستگاههای مرتبط را کاهش دهد. با این حال، کارایی نهایی آن به کیفیت دادههای دریافتی و همکاری مستمر دستگاههای صاحب اطلاعات وابسته خواهد بود.
ثبت تغییرات مرزی بهصورت مستمر
قنادزاده این داشبورد را ابزاری پویا و قابل بهروزرسانی معرفی کرد. بر این اساس، هرگونه توسعه در پایانههای مرزی، افزایش ظرفیت، تغییر در خدمات یا اصلاح رویههای تجاری باید در سامانه ثبت شود تا اطلاعات مورد استفاده مدیران با شرایط واقعی مرزها مطابقت داشته باشد.
استفاده از دادههای بهروز میتواند در زمان بروز اختلال در یک مسیر، به شناسایی سریع گزینههای جایگزین کمک کند. این موضوع برای صادرکنندگانی که با محدودیتهای حملونقل، توقفهای مرزی یا افزایش هزینههای ترانزیت مواجه میشوند اهمیت زیادی دارد.
سامانه جدید همچنین میتواند مبنایی برای اولویتبندی پروژههای عمرانی باشد. برای نمونه، اگر دادهها نشان دهد یک مرز از ظرفیت مناسب صادراتی برخوردار است اما کمبود تجهیزات، انبار، جاده یا خدمات گمرکی مانع استفاده کامل از آن شده، منابع توسعهای میتواند به همان نقطه هدایت شود.
کریدورهای جدید تجاری چگونه شناسایی میشوند؟
معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت اعلام کرد همزمان با راهاندازی داشبورد، بررسی مسیرها و کریدورهای جدید نیز ادامه دارد. هدف از این اقدام، کاهش وابستگی تجارت کشور به تعداد محدودی مسیر و ایجاد گزینههای جایگزین برای صادرات، واردات و ترانزیت است.
شناسایی مسیر جدید تنها به تعیین یک جاده یا مرز محدود نمیشود. ظرفیت گمرکی، دسترسی به شبکه ریلی و جادهای، هزینه حمل، مدت توقف، امکانات لجستیکی، مقررات کشورهای مسیر و امنیت انتقال کالا از جمله عواملی هستند که باید در ارزیابی هر کریدور لحاظ شوند.
سازمان توسعه تجارت همچنین در حال تحلیل موانعی است که تحقق اهداف صادراتی را کند کردهاند. اصلاح مقررات داخلی، کاهش تشریفات زائد و هماهنگی میان دستگاههای دولتی و بخش خصوصی از اقداماتی است که برای تسهیل تجارت دنبال خواهد شد.
این سامانه چه کمکی به صادرکنندگان میکند؟
برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان، دسترسی به تصویری دقیق از وضعیت مرزها میتواند انتخاب مسیر حمل را هدفمندتر کند. در صورت انتشار بخشی از دادههای سامانه برای فعالان اقتصادی، بنگاهها خواهند توانست پیش از ارسال کالا، ظرفیت مسیرها، خدمات موجود و محدودیتهای احتمالی را ارزیابی کنند.
واردکنندگان نیز میتوانند مسیر مناسبتری برای ورود مواد اولیه و کالاهای واسطهای انتخاب کنند. این موضوع در صنایعی که توقف در تأمین مواد اولیه مستقیماً موجب کاهش تولید میشود، اهمیت بیشتری دارد.
با این حال، تاکنون جزئیات دسترسی عمومی فعالان اقتصادی به این داشبورد اعلام نشده است. مشخص شدن سطح دسترسی، نحوه بهروزرسانی اطلاعات و دستگاههای مسئول ثبت داده، میتواند تصویر روشنتری از کارکرد عملی سامانه ارائه کند.
تحلیل صنعتگرد
راهاندازی یک داشبورد مدیریتی زمانی برای تجارت کشور ارزش واقعی ایجاد میکند که اطلاعات آن به تصمیمهای اجرایی منجر شود. شناسایی مرزهای کمظرفیت، مسیرهای پرهزینه یا گلوگاههای گمرکی باید با تخصیص بودجه، اصلاح مقررات و تعیین مسئول مشخص برای رفع هر مشکل همراه باشد.
این سامانه میتواند برای صادرکنندگان، واردکنندگان و شرکتهای حملونقل به ابزاری کاربردی تبدیل شود؛ بهویژه اگر دادههای غیرمحرمانه آن در اختیار بخش خصوصی نیز قرار گیرد. موفقیت برنامه پایش زیرساختهای تجاری به بهروزرسانی مستمر اطلاعات، اتصال سامانههای دستگاههای مختلف و تبدیل دادهها به پروژههای مشخص توسعهای وابسته است.
