بیمه قالی‌بافان و فعالان صنایع‌دستی، تسهیلات ارزان‌قیمت، تعیین درجه هنری و استفاده از ظرفیت‌های قانونی برای حمایت از تولید، به محور همکاری جدید مرکز ملی فرش ایران و معاونت صنایع‌دستی وزارت میراث فرهنگی تبدیل شده است.
به گزارش صنعتگرد، مسئولان مرکز ملی فرش ایران و معاونت صنایع‌دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی در نشستی مشترک، مهم‌ترین مشکلات فعالان فرش دستباف و صنایع‌دستی و راهکارهای همکاری دو دستگاه برای پیگیری آنها را بررسی کردند.
این نشست روز ۲۰ مهرماه با حضور محمدمهدی فرشچی‌موحد، رئیس مرکز ملی فرش ایران و برزین ضرغامی، معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی برگزار شد و موضوعاتی مانند بیمه، تأمین مالی، حمایت‌های قانونی و تقویت شرایط تولید در دستور کار قرار گرفت.
بیمه قالی‌بافان و صنایع‌دستی در محور همکاری دو دستگاه
یکی از مهم‌ترین مسائل مطرح‌شده در نشست، وضعیت بیمه قالی‌بافان و فعالان صنایع‌دستی بود.
فرش دستباف و بخش بزرگی از صنایع‌دستی ایران بر نیروی کار ماهر و فعالیت‌های کوچک و پراکنده متکی هستند و به همین دلیل دسترسی فعالان این حوزه‌ها به پوشش‌های حمایتی و بیمه‌ای یکی از موضوعات مهم سیاست‌گذاری محسوب می‌شود.
دو دستگاه در نشست اخیر بر استفاده از ظرفیت‌های قانونی و اجرایی برای پیگیری این مطالبه تأکید کرده‌اند، اما در گزارش منتشرشده هنوز درباره افزایش تعداد افراد تحت پوشش، منابع مالی جدید یا زمان اجرای برنامه مشخصی اعلام نشده است.
بنابراین، آنچه فعلاً مطرح شده را باید آغاز یک همکاری بین‌دستگاهی برای پیگیری مسائل بیمه‌ای دانست و نه اعلام یک طرح جدید بیمه قالی‌بافان.
تسهیلات ارزان‌قیمت برای تولیدکنندگان فرش و صنایع‌دستی
تأمین مالی دومین محور مهم مذاکرات بوده است.
دسترسی به تسهیلات ارزان‌قیمت می‌تواند برای کارگاه‌های کوچک فرش و صنایع‌دستی اهمیت بیشتری نسبت به واحدهای بزرگ داشته باشد؛ زیرا بسیاری از این کسب‌وکارها برای خرید مواد اولیه، تأمین سرمایه در گردش و ادامه تولید به منابع مالی محدودتری وابسته‌اند.
در صنعت فرش دستباف، سرمایه تولید از زمان خرید مواد اولیه تا بافت و فروش محصول برای دوره نسبتاً طولانی درگیر می‌شود. بنابراین هزینه تأمین مالی می‌تواند بر قیمت نهایی و توان ادامه فعالیت تولیدکننده اثر بگذارد.
با وجود تأکید دو دستگاه بر تسهیلات ارزان‌قیمت، هنوز جزئیاتی درباره مبلغ تسهیلات، نرخ سود، بانک عامل یا شرایط دریافت منتشر نشده است.
درجه هنری برای هنرمندان و استادکاران بررسی شد
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، ارزیابی و تعیین درجه هنری فعالان فرش و صنایع‌دستی است.
درجه هنری می‌تواند در شناسایی رسمی سابقه و مهارت استادکاران و هنرمندان نقش داشته باشد و در برخی فرآیندهای حمایتی یا حرفه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
هماهنگی میان مرکز ملی فرش و معاونت صنایع‌دستی در این زمینه می‌تواند از تفاوت رویه‌ها برای فعالانی که در حوزه‌های نزدیک به یکدیگر فعالیت می‌کنند، بکاهد.
با این حال، درباره سازوکار جدید ارزیابی یا تغییر معیارهای تعیین درجه هنری در این نشست تصمیم مشخصی اعلام نشده است.
قانون حمایت از هنرمندان و فعالان فرش دوباره روی میز
«قانون حمایت از هنرمندان، استادکاران و فعالان صنایع‌دستی و فرش دستباف» نیز از محورهای اصلی جلسه بود.
مسئولان دو مجموعه بر استفاده بیشتر از ظرفیت این قانون و هماهنگی برای پیگیری مطالبات فعالان تأکید کرده‌اند.
اهمیت این موضوع در آن است که بسیاری از مسائل بخش فرش و صنایع‌دستی تنها در حوزه مسئولیت یک دستگاه قرار ندارند و موضوعاتی مانند بیمه، تسهیلات و حمایت از تولید به همکاری چند نهاد نیاز دارد.
به همین دلیل، افزایش هماهنگی بین مرکز ملی فرش و معاونت صنایع‌دستی می‌تواند بخشی از پراکندگی موجود در پیگیری مسائل تولیدکنندگان و هنرمندان را کاهش دهد.
همکاری فرش و صنایع‌دستی برای حمایت از تولید
محمدمهدی فرشچی‌موحد و برزین ضرغامی در این نشست بر ادامه همکاری میان دو مجموعه و استفاده از ظرفیت‌های تخصصی مشترک تأکید کرده‌اند.
فرش دستباف از نظر ساختار تولید نیز اشتراک زیادی با صنایع‌دستی دارد؛ بخش عمده تولید در کارگاه‌های کوچک، خانوادگی یا توسط تولیدکنندگان مستقل انجام می‌شود و مهارت نیروی انسانی سهم بالایی در ارزش نهایی محصول دارد.
از این منظر، سیاست‌هایی مانند بیمه، تأمین مالی خرد، آموزش مهارت، بازاریابی و حمایت از استادکاران می‌توانند برای هر دو حوزه کاربرد مشترک داشته باشند.
تحلیل صنعتگرد؛ نتیجه همکاری باید در بیمه و تأمین مالی دیده شود
سه موضوع بیمه، سرمایه در گردش و بازار، از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تداوم فعالیت کارگاه‌های کوچک هستند. اگر همکاری دو دستگاه بتواند در یکی از این حلقه‌ها دسترسی تولیدکننده را ساده‌تر کند، اثر آن قابل اندازه‌گیری خواهد بود.
در موضوع بیمه، شاخص اصلی تعداد فعالانی است که واقعاً تحت پوشش قرار می‌گیرند. در تسهیلات نیز باید مشخص شود چه منابعی، با چه نرخ و شرایطی در اختیار تولیدکننده قرار می‌گیرد. صرف درج عبارت «تسهیلات ارزان‌قیمت» بدون تعیین منابع و سازوکار پرداخت، هنوز برای ارزیابی اثر اقتصادی کافی نیست.
نکته مهم دیگر این است که حمایت از فرش دستباف نباید تنها به حمایت اجتماعی محدود شود. اگر تولیدکننده بیمه شود اما برای خرید مواد اولیه، فروش محصول یا دسترسی به بازار با مشکل مواجه باشد، پایداری کسب‌وکار همچنان در معرض خطر خواهد بود.
بنابراین همکاری میان مرکز ملی فرش و معاونت صنایع‌دستی زمانی می‌تواند به تقویت این بخش منجر شود که بیمه، تأمین مالی و توسعه بازار به‌صورت یک زنجیره دیده شوند.
برای صنعت فرش ایران، معیار موفقیت این همکاری در ماه‌های آینده روشن خواهد بود: تعداد قالی‌بافان تحت پوشش، حجم تسهیلات پرداخت‌شده، تعداد بهره‌برداران از حمایت‌های قانونی و میزان تبدیل تصمیمات جلسات به برنامه‌های اجرایی.
