تولید بذر گندم خراسان رضوی از برنامه تعیین‌شده عبور کرده و با ثبت ۱۱۰ درصد تحقق برنامه تولید، این استان را در جایگاه پنجم کشور قرار داده است؛ عملکردی که از منظر تأمین نهاده کشت پاییزه و پایداری تولید گندم اهمیت دارد.
به گزارش صنعتگرد به نقل از خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان رضوی، مجید جعفری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، اعلام کرد شرکت‌های تولیدکننده بذر، کشاورزان پیشرو، کارشناسان زراعت و مجموعه‌های تخصصی استان در تحقق برنامه تولید بذر نقش داشته‌اند.
او تأمین بذر اصلاح‌شده و گواهی‌شده را یکی از عوامل مؤثر بر افزایش بهره‌وری، پایداری تولید و امنیت غذایی دانسته و اعلام کرده است خراسان رضوی از ظرفیت مناسبی برای تأمین به‌موقع بذر مورد نیاز کشت‌های پاییزه برخوردار است.
تولید بذر گندم خراسان رضوی به ۱۱۰ درصد برنامه رسید
بر اساس اطلاعات منتشرشده، تولید بذر گندم در خراسان رضوی ۱۰ درصد بیشتر از هدف تعیین‌شده بوده است.
با این حال، در گزارش منتشرشده میزان برنامه تولید و حجم نهایی بذر تولیدشده به تن اعلام نشده است؛ بنابراین عدد ۱۱۰ درصد نشان‌دهنده میزان تحقق برنامه است و نباید آن را به‌عنوان رشد ۱۱۰ درصدی تولید نسبت به سال گذشته تفسیر کرد.
کسب رتبه پنجم کشور نیز نشان می‌دهد خراسان رضوی در زنجیره تأمین بذر گندم جایگاه قابل توجهی دارد؛ زنجیره‌ای که از تولید بذر مادری و تکثیر آن تا فرآوری، کنترل کیفیت، بسته‌بندی و توزیع بذر گواهی‌شده را دربر می‌گیرد.
چرا بذر اصلاح‌شده برای تولید گندم اهمیت دارد؟
بذر یکی از نخستین ورودی‌های زنجیره تولید گندم است و کیفیت آن می‌تواند بر عملکرد مزرعه، یکنواختی کشت و مقاومت گیاه در برابر شرایط محیطی اثر بگذارد.
استفاده از بذر اصلاح‌شده و گواهی‌شده به کشاورز امکان می‌دهد از بذری با ویژگی‌های مشخص و کنترل‌شده استفاده کند. البته افزایش تولید محصول تنها به بذر وابسته نیست و عواملی مانند آب، خاک، کود، شرایط اقلیمی و مدیریت مزرعه نیز تعیین‌کننده هستند.
از این منظر، عبور تولید بذر استان از برنامه تعیین‌شده زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که این بذر در زمان مناسب و متناسب با نیاز مناطق مختلف در اختیار کشاورزان قرار گیرد.
زنجیره تولید بذر فقط به مزرعه محدود نیست
تولید بذر استاندارد یک فعالیت صرفاً کشاورزی نیست و بخشی از آن ماهیت صنعتی و فناورانه دارد.
بعد از تولید در مزرعه، بذر باید وارد فرآیندهایی مانند بوجاری، پاک‌سازی، درجه‌بندی، کنترل کیفیت، ضدعفونی و بسته‌بندی شود تا امکان عرضه به کشاورزان را پیدا کند.
بنابراین توسعه ظرفیت تولید بذر می‌تواند برای شرکت‌های تخصصی تولید و فرآوری بذر، مراکز تحقیقاتی و واحدهای خدمات کشاورزی نیز بازار ایجاد کند.
پیش‌بینی برداشت ۵۲۰ هزار تن گوجه‌فرنگی در استان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در بخش دیگری از اظهارات خود به وضعیت تولید گوجه‌فرنگی استان نیز اشاره کرده است.
سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در سال زراعی جاری ۱۰ هزار و ۴۰۰ هکتار اعلام شده و پیش‌بینی می‌شود حدود ۵۲۰ هزار تن محصول از این مزارع برداشت شود.
بر مبنای این دو عدد، متوسط تولید مورد انتظار حدود ۵۰ تن در هکتار خواهد بود؛ البته این رقم حاصل محاسبه از ارقام اعلام‌شده است و عملکرد واقعی پس از پایان برداشت مشخص خواهد شد.
گوجه‌فرنگی خراسان رضوی؛ پیوند کشاورزی با صنعت رب
بخشی از گوجه‌فرنگی تولیدشده در استان برای مصرف تازه وارد بازار می‌شود و بخش دیگری به صنایع تبدیلی و کارخانه‌های تولید رب در داخل و خارج خراسان رضوی اختصاص می‌یابد.
این موضوع تولید گوجه‌فرنگی را مستقیماً به عملکرد صنایع غذایی مرتبط می‌کند.
حجم ۵۲۰ هزار تنی پیش‌بینی‌شده، علاوه بر فرصت تأمین مواد اولیه صنایع تبدیلی، موضوعاتی مانند ظرفیت جذب کارخانه‌ها، حمل محصول، زمان برداشت و جلوگیری از ضایعات را نیز پررنگ می‌کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان نیز بر استفاده از روش‌های نوین آبیاری و مدیریت برداشت برای کاهش ضایعات تأکید کرده است.
تحلیل صنعتگرد؛ عدد ۱۱۰ درصد مهم است، اما معیار اصلی تأمین پایدار بذر است
رتبه پنجم خراسان رضوی و تحقق ۱۱۰ درصدی برنامه، تصویر مثبتی از ظرفیت تولید بذر استان ارائه می‌دهد؛ اما برای ارزیابی صنعتی این عملکرد، چند شاخص دیگر نیز اهمیت دارد.
نخست باید مشخص باشد چه میزان بذر گواهی‌شده تولید شده و این مقدار چه سهمی از نیاز واقعی کشاورزان استان را پوشش می‌دهد. گزارش فعلی حجم تولید به تن یا میزان نیاز سالانه استان را مشخص نکرده است.
شاخص دوم، زمان توزیع است. بذر حتی در صورت تولید کافی، اگر پیش از آغاز کشت پاییزه به مناطق هدف نرسد، بخشی از ارزش اقتصادی خود را از دست خواهد داد.
موضوع سوم به تنوع ارقام بازمی‌گردد. نیاز مناطق مختلف خراسان رضوی از نظر شرایط آب‌وهوایی، بارندگی و منابع آب یکسان نیست؛ بنابراین افزایش تولید باید با تأمین ارقام متناسب با شرایط هر منطقه همراه باشد.
از منظر اقتصادی نیز تقویت شرکت‌های تولید و فرآوری بذر می‌تواند وابستگی کشاورزی استان به تأمین خارج از منطقه را کاهش دهد و یک حلقه ارزش افزوده جدید در بخش کشاورزی ایجاد کند.
در بخش گوجه‌فرنگی نیز مسئله مشابهی وجود دارد. ۵۲۰ هزار تن تولید زمانی ارزش اقتصادی بیشتری ایجاد می‌کند که ظرفیت صنایع تبدیلی و بازار مصرف بتواند محصول را در زمان برداشت جذب کند. در غیر این صورت، افزایش تولید می‌تواند به افت قیمت مزرعه و رشد ضایعات منجر شود.
بنابراین برای خراسان رضوی، توسعه زنجیره کشاورزی تنها به افزایش سطح زیر کشت یا حجم تولید وابسته نیست؛ اتصال تولید بذر، کشاورزی، فرآوری و بازار است که می‌تواند ارزش افزوده بیشتری در استان نگه دارد.
