در حالی که صنعت چاپ و بستهبندی ایران توانسته صادرات خود را افزایش دهد و ارزش صادراتی ۱۶ همتی ثبت کند، نوسازی تجهیزات این صنعت همچنان با مانع جدی تخصیص ارز روبهرو است؛ بهطوریکه از ۱۰۱ ثبت سفارش ماشینآلات، تنها ۶ مورد به مرحله ترخیص رسیده است.
به گزارش صنعتگرد، همایش روز ملی صنعت چاپ در تالار وحدت با حضور مسئولان دولتی و فعالان این صنعت برگزار شد و مشکلاتی مانند تأمین ارز ماشینآلات، نوسازی خطوط تولید، تأمین مواد اولیه و توسعه صادرات در مرکز بحثها قرار گرفت.
مهمترین نتیجه این نشست، اعلام تشکیل کارگروه مشترک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت صنعت، معدن و تجارت برای بررسی مشکلات ارزی، تسهیلاتی، واردات و صادرات فعالان صنعت چاپ بود.
نوسازی ماشینآلات؛ گلوگاه صنعت چاپ
یکی از جدیترین چالشهای مطرحشده در این همایش، دشواری واردات و ترخیص ماشینآلات جدید بود. عباس زارع، مدیرکل دفتر امور چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اعلام کرد در ماههای گذشته برای ۱۰۱ دستگاه یا پرونده ماشینآلات صنعت چاپ ثبت سفارش انجام شده، اما تنها ۶ مورد توانستهاند مراحل لازم را طی کرده و به ترخیص برسند.
این فاصله قابل توجه میان ثبت سفارش و ورود واقعی تجهیزات نشان میدهد نوسازی خطوط تولید صنعت چاپ همچنان بهشدت تحت تأثیر محدودیتهای ارزی قرار دارد.
فرسودگی ماشینآلات در این صنعت فقط یک مشکل فنی نیست. تجهیزات قدیمی میتوانند هزینه تعمیر و نگهداری، مصرف انرژی و ضایعات را افزایش دهند و از سوی دیگر، توان چاپخانههای داخلی برای رقابت در کیفیت، سرعت تولید و قیمت تمامشده را کاهش دهند.
به همین دلیل، دسترسی به ماشینآلات جدید را میتوان یکی از عوامل تعیینکننده برای ادامه رشد صادرات صنعت چاپ و بستهبندی دانست.
تشکیل کارگروه مشترک وزارت صمت و ارشاد
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این همایش از هماهنگی با وزارت صمت برای تشکیل کارگروهی مشترک خبر داد.
بر اساس این تصمیم، مسائل مربوط به تأمین و تخصیص ارز، تسهیلات، واردات تجهیزات، صادرات و سایر موانع فعالان صنعت چاپ قرار است با حضور دستگاههای دولتی و تشکلهای این حوزه بررسی شود.
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر مشخص میشود که صنعت چاپ را صرفاً مجموعهای از چاپخانهها نبینیم. بخش قابل توجهی از صنایع غذایی، دارویی، آرایشی، بهداشتی و کالاهای مصرفی برای بستهبندی، لیبل، جعبه و اطلاعات محصول به این صنعت وابستهاند.
به این ترتیب، اختلال در صنعت چاپ و بستهبندی میتواند بهطور مستقیم بر خطوط تولید صنایع دیگر نیز اثر بگذارد.
صادرات صنعت چاپ به ارزش ۱۶ همت
در کنار مشکل ماشینآلات، آمارهای مطرحشده در این همایش از افزایش صادرات محصولات چاپی حکایت داشت.
طبق اعلام مدیرکل دفتر امور چاپ وزارت ارشاد، حجم صادرات محصولات چاپی در بازه شهریور سال گذشته تا شهریور امسال از ۲۱ هزار تن به ۶۲ هزار تن رسیده و ارزش این صادرات حدود ۱۶ همت اعلام شده است.
مقاصد صادراتی محصولات صنعت چاپ ایران نیز شامل ۱۵ کشور بوده که عراق، افغانستان و تاجیکستان از جمله آنها هستند.
در همین دوره واردات محصولات چاپی نیز از حدود ۲۱ هزار تن به ۱۱ هزار تن کاهش یافته و بر اساس اعلام مسئولان، حدود ۴.۷ همت صرفهجویی ارزی ایجاد کرده است.
یک ابهام آماری مهم
در آمارهای ارائهشده در این مراسم اختلافی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. وزیر ارشاد رشد صادرات را ۵۵ درصد عنوان کرده و مدیرکل دفتر امور چاپ رقم حدود ۹۵ درصد را مطرح کرده است؛ در حالی که افزایش حجم صادرات از ۲۱ هزار تن به ۶۲ هزار تن، از نظر محاسباتی معادل رشدی حدود ۱۹۵ درصد است.
بنابراین برای ارزیابی دقیق عملکرد صادراتی این صنعت، انتشار دادههای تفصیلی گمرکی درباره وزن، ارزش و دوره زمانی مقایسه ضروری است.
بستهبندی؛ حلقهای مهم در زنجیره تولید
بابک عابدین، رئیس اتحادیه صنف چاپخانهداران و صحافان تهران، مصرف سالانه کشور را حدود دو میلیون تن کاغذ، مقوا و مواد سلولزی و بیش از دو میلیون تن فیلمهای پلیمری و سایر بسترهای مورد استفاده در چاپ و بستهبندی اعلام کرد.
این حجم مصرف نشان میدهد بازار چاپ و بستهبندی ارتباط مستقیمی با طیف گستردهای از صنایع تولیدی دارد. از صنایع غذایی و دارویی گرفته تا لوازم خانگی، قطعات صنعتی و کالاهای صادراتی، بخش مهمی از محصول نهایی بدون بستهبندی مناسب امکان ورود استاندارد به بازار را ندارد. از این منظر، حل مسئله ماشینآلات و مواد اولیه صنعت چاپ فقط حمایت از یک صنف نیست؛ بلکه میتواند بر هزینه، کیفیت و توان صادراتی بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی اثر بگذارد.
