بسته ۴۰۰ همتی حمایت از تولید قرار است در چهار مرحله ۱۰۰ همتی برای تأمین مالی و بازسازی واحدهای صنعتی اجرا شود؛ با این حال، این رقم هنوز به معنای پرداخت ۴۰۰ همت تسهیلات به صنایع نیست و اجرای برنامه به‌صورت مرحله‌ای و با هماهنگی شبکه بانکی دنبال می‌شود.
به گزارش صنعتگرد، سعید شجاعی، معاون برنامه‌ریزی، نوآوری و هوشمندسازی وزارت صمت، اعلام کرده است واحدهای صنعتی براساس شاخص‌های تعیین‌شده اولویت‌بندی شده‌اند و پس از تأیید نهایی بانک مرکزی، اجرای بسته وارد مرحله پرداخت خواهد شد. در مرحله نخست نیز ۲۷ واحد صنعتی آسیب‌دیده و گلوگاهی در اولویت دریافت نخستین بسته ۱۰۰ همتی قرار گرفته‌اند.
این برنامه در شرایطی مطرح شده که وزارت صمت، محدودیت تأمین ارز و مواد اولیه، کاهش تقاضا، افزایش هزینه تولید و مشکلات تأمین انرژی را از مهم‌ترین عوامل فشار بر صنعت در نیمه نخست ۱۴۰۵ می‌داند.
بسته ۴۰۰ همتی حمایت از تولید چگونه اجرا می‌شود؟
براساس برنامه اعلام‌شده، کل ظرفیت حمایتی در چهار مرحله ۱۰۰ همتی پیش‌بینی شده است. بنابراین رقم ۴۰۰ همت را نباید به‌عنوان منابعی در نظر گرفت که هم‌اکنون به حساب واحدهای تولیدی پرداخت شده باشد.
در گام نخست، واحدهایی که آسیب جدی دیده‌اند و در زنجیره تولید کشور نقش گلوگاهی دارند، در اولویت قرار گرفته‌اند. وزارت صمت اعلام کرده فرآیند شناسایی و اولویت‌بندی این واحدها انجام شده و معرفی متقاضیان مشمول به شبکه بانکی در حال پیگیری است.
این تفاوت برای تولیدکنندگان اهمیت دارد؛ زیرا میان «تصویب یا پیش‌بینی ظرفیت تسهیلات» و «پرداخت واقعی منابع توسط بانک» فاصله‌ای وجود دارد که می‌تواند بر زمان دسترسی کارخانه به سرمایه در گردش اثر بگذارد.
۲۷ واحد صنعتی در صف نخست تسهیلات
اطلاعات تکمیلی منتشرشده درباره این برنامه نشان می‌دهد در مرحله اول، ۲۷ واحد صنعتی که آسیب بیشتری دیده‌اند و از واحدهای گلوگاهی محسوب می‌شوند، در اولویت استفاده از اولین مرحله ۱۰۰ همتی قرار دارند.
هنوز فهرست این واحدها، سهم هر بنگاه، نرخ تسهیلات، دوره بازپرداخت و میزان وثایق موردنیاز به‌صورت عمومی اعلام نشده است.
این جزئیات تعیین می‌کند بسته ۴۰۰ همتی در عمل تا چه اندازه می‌تواند برای بنگاه‌های درگیر کمبود نقدینگی قابل استفاده باشد.
۶.۵ همت منابع بودجه‌ای در مسیر جداگانه
در کنار بسته ۴۰۰ همتی، معاون وزارت صمت از حدود ۶.۵ همت تسهیلات از محل منابع بودجه عمومی نیز خبر داده است.
طبق اعلام او، فرآیند اعطای این بخش از تسهیلات از طریق صندوق «سها» آغاز شده است. این منابع باید از بسته ۴۰۰ همتی تفکیک شوند و نمی‌توان آنها را بخشی از پرداخت انجام‌شده آن بسته دانست.
بازسازی خطوط تولید با مانع ارزی روبه‌روست
یکی دیگر از محورهای برنامه وزارت صمت، بازسازی و نوسازی واحدهای صنعتی است.
شجاعی محدودیت‌های ارزی را یکی از عوامل کند شدن نوسازی خطوط تولید عنوان کرده و گفته است رایزنی با بانک مرکزی برای استفاده از مسیرهایی خارج از ارز بانکی، از جمله برخی سازوکارهای مبتنی بر منابع خود متقاضیان، در حال انجام است.
این بخش از برنامه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مشکل برخی کارخانه‌ها صرفاً کمبود سرمایه در گردش نیست و خطوط فرسوده یا نیاز به واردات ماشین‌آلات نیز می‌تواند مانع افزایش تولید و بهره‌وری شود.
هدف وزارت صمت؛ تکمیل زنجیره ارزش و افزایش بهره‌وری
در برنامه‌های اعلام‌شده وزارت صمت، حمایت مالی قرار است در کنار سیاست‌هایی مانند تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر، تکمیل زنجیره‌های ارزش، توسعه زیرساخت صنعتی و فناوری و افزایش بهره‌وری قرار گیرد.
به این ترتیب، نحوه انتخاب واحدهای دریافت‌کننده تسهیلات اهمیت زیادی خواهد داشت. اگر منابع به پروژه‌هایی اختصاص پیدا کند که گلوگاه یک زنجیره تولید را برطرف می‌کنند یا ظرفیت معطل‌مانده را سریع‌تر به تولید بازمی‌گردانند، اثر بسته می‌تواند فراتر از یک کارخانه باشد.
تحلیل صنعتگرد؛ عدد ۴۰۰ همت هنوز مهم‌ترین شاخص نیست
در ارزیابی این برنامه، مبلغ اسمی بسته به‌تنهایی نشان‌دهنده میزان حمایت واقعی از تولید نیست.
مرحله مهم بعدی این است که چه مقدار از هر بسته ۱۰۰ همتی واقعاً توسط بانک‌ها پرداخت شود، چه مدت از معرفی واحد تا دریافت تسهیلات زمان ببرد و منابع با چه نرخ و شرایطی در اختیار تولیدکننده قرار گیرد.
برای کارخانه‌ای که با کمبود سرمایه در گردش مواجه است، اعلام یک خط اعتباری زمانی اثر عملی دارد که منابع پیش از اختلال در خرید مواد اولیه یا کاهش تولید در دسترس قرار بگیرد.
همچنین انتخاب ۲۷ واحد گلوگاهی در مرحله نخست می‌تواند رویکرد هدفمندتری نسبت به توزیع گسترده منابع ایجاد کند؛ مشروط به اینکه معیار انتخاب این واحدها و اثر آنها بر زنجیره تولید روشن باشد.
بنابراین برای ارزیابی عملکرد بسته ۴۰۰ همتی باید بیش از رقم کل، سه شاخص دنبال شود: میزان پرداخت واقعی، تعداد واحدهایی که منابع را دریافت کرده‌اند و اثر تسهیلات بر بازگشت یا افزایش تولید.
اگر این اطلاعات به‌صورت دوره‌ای منتشر شود، مشخص خواهد شد بسته ۴۰۰ همتی تا چه اندازه از مرحله «پیش‌بینی منابع» به «تأمین مالی واقعی کارخانه‌ها» رسیده است.
